De Japanse notenboom, of Ginkgo biloba, is een levend fossiel. Deze boom zagen je voorouders honderden miljoenen jaren geleden ook al.
▶Inhoudsopgave
Hij overleefde alles, zelfs de atoombom op Hiroshima. Als je een boom zoekt die generaties meegaat in je voedselbos of permacultuurtuin, dan is dit je keuze.
Maar hij vraagt wel wat ruimte en aandacht. Laten we meteen de praktische kant bekijken.
Over de bijzondere Ginkgo biloba boom
De Ginkgo is uniek. Hij is de enige soort in zijn hele geslacht.
Dat maakt hem tot een echte levende historie in je tuin. In permacultuur waarderen we bomen die veerkrachtig zijn en meerdere functies vervullen.
De Ginkgo is daar een perfect voorbeeld van. Hij is extreem tolerant voor milieuvervuiling, wat hem ideaal maakt voor stedelijke voedselbossen of tuinen nabij drukke wegen. Je koopt hem het beste als potgekweekte boom.
Nederlandse webshops zoals 'Bomenbezorgd' of 'Groenplant' bieden vaak een aangroeigarantie. Een boom van 150-180 cm hoog in een pot van Ø 42 cm kost ongeveer €80 tot €120.
Het voordeel van potgekweekte bomen is dat je ze jaarrond kunt planten. Je bent niet gebonden aan de winterperiode. Wel zo handig als je net die ene vrije middag hebt.
Hoe ziet de Ginkgo biloba eruit?
De bladeren van de Ginkgo zijn onmiskenbaar. Ze zien eruit als een waaier of een eendenvoet.
In de zomer is het blad frisgroen, maar in de herfst verkleurt hij spectaculair naar een diep goudgeel. Dit gebeurt vaak in één keer, waardoor de boom ineens lijkt te ontbranden. Dit gouden tapicht valt dan massaal naar beneden.
De boom groeit langzaam maar gestaag. Een volgroeide plant wordt 5 tot 10 meter hoog.
In de breedte kan hij ook flink uitdijen. Let op: de vorm kan variëren.
Sommige bomen groeien smal en zuilvormig, andere breder en sierlijk. Kies voor een kleine tuin altijd voor een smalle cultivar zoals 'Tremonia' of 'Fastigiata'. Zo voorkom je dat je boom te groot wordt voor de ruimte.
Vruchten en stank van de Japanse notenboom
Hier komt een belangrijk verschil: alleen vrouwelijke Ginkgo's dragen vruchten. Mannetjes produceren stuifmeel. Als je allergisch bent voor stuifmeel, kies dan voor een vrouwelijke boom.
Maar let op: de vruchten ruiken heel sterk als ze rotten. Ze lijken op kleine perzikjes, maar ze zijn eetbaar mits goed verwerkt.
De pitten binnenin zijn de noten. De grootste uitdaging is de stank. De vruchten vallen in de herfst naar beneden en gaan op de grond rotten.
De geur is niet mis. De oplossing is simpel: ruim de vruchten op voordat ze kapotgaan.
Dit voorkomt overlast voor jezelf en je buren. Een handige tip: leg een zeil onder de boom tijdens de valperiode. Zo vang je alles makkelijk op. Wil je sneller oogsten? Plant dan de Japanse wijnbes als smakelijke bosrandvuller. Een ander feit: vruchten verschijnen pas na 20 tot 50 jaar bij vrouwelijke bomen.
Een jonge boom zal dus nog geen noten produceren. Dit is typisch voor bomen die bedoeld zijn voor de lange termijn.
In een voedselbos denken we in decennia, niet in jaren.
Standplaats van de Ginkgo biloba in de tuin
De Ginkgo is een doorzetter. Hij staat graag op een zonnige plek, maar kan ook halfschaduw verdragen.
De grond mag best wat zwaarder zijn, maar hij houdt niet van natte voeten.
Zorg voor goede drainage. In een permacultuur tuin combineer je hem met lagere lagen: bodembedekkers en struiken. Plant je boom tussen november en april.
Dat is de ideale periode voor wortelgroei. Gebruik bij het planten organische basisbemesting, zoals DCM Vivimus, ongeveer 2 tot 3 kilo per boom. Dit stimuleert de bodemleven. Zet de boom niet te dicht bij gebouwen of leidingen. Hoewel de wortels niet agressief zijn, kan de uiteindelijke grootte (5-10 meter hoog en breed) problemen geven als er te weinig ruimte is.
Tip: Kies voor een zuilvorm of kleinere cultivar voor een kleine tuin. Zo blijft de boom compacter.
Hoe kan ik de Japanse notenboom snoeien?
Snoeien is niet ingewikkeld, maar timing is belangrijk. Snoei de Ginkgo in de winter, van november tot begin maart.
De boom is dan in rust, wat de wondgenezing bevordert. Gebruik altijd schoon snoeigereedschap.
Een schone snoeizaag of scherp snoeimes voorkomt ziekten. Houd wonden klein. Grote wonden genezen langzaam en kunnen gaan rotten.
Snoei vooral dode of beschadigde takken weg. Wil je de vorm beïnvloeden? Doe dit dan subtiel. De Ginkgo groeit van nature mooi uit.
In een voedselbos laat je hem meestal zijn gang gaan, tenzij hij te groot wordt voor de ruimte.
Een fout die veel mensen maken: te laat snoeien. Als je in het voorjaar snoeiet, verlies je sap en dat kan de boom verzwakken. Blijf bij de winterperiode.
Onderhoud van de Ginkgo biloba
Onderhoud is minimaal, maar wel essentieel voor een gezonde boom. Water geven is vooral belangrijk in het eerste jaar en tijdens droge zomers.
Een volwassen boom is droogtetolerant, maar een jonge boom heeft hulp nodig. Gebruik een bewateringszak met een capaciteit van 75-100 liter. Hang deze aan de stam en vul hem langzaam.
Dit geeft water direct bij de wortels. Doe dit eens per week in de zomer.
In de winter is het meestal niet nodig. Voed de bodem jaarlijks met compost of bladaarde. Dit houdt de bodemstructuur gezond.
In een permacultuur systeem laat je het blad liggen als mulchlaag. Het gouden blad van de Ginkgo is perfect als natuurlijke bodembedekker. Het beschermt de bodem tegen uitdroging en voedt het bodemleven.
Ginkgo-verzorging en -locatie
De Ginkgo is een sterke keuze voor wie houdt van natuur en rust.
Hij past in elke tuin, mits je rekening houdt met de grootte. Combineer hem met andere bomen en struiken voor een divers ecosysteem. Denk aan hazelaars, lijsterbessen of winterharde Japanse dadelpruimen in de onderlaag. De boom is tolerant voor vervuiling, wat hem geschikt maakt voor stedelijke gebieden.
Je hoeft niet bang te zijn voor ziekten; de Ginkgo is bijna onsterfelijk. Wel moet je oppassen met snoeien en vruchten opruimen.
Doe je dit niet, dan kan de boom voor overlast zorgen. Als je een vrouwelijke boom plant, denk dan aan de lange wachttijd voor noten.
Het is een investering voor later. Voor nu geniet je van de prachtige herfstkleuren en de sterke vorm.
Tuinkalender: wat te doen in de tuin per maand?
- Januari: Controleer de boom op dode takken. Snoei indien nodig.
- Februari: Verwijder eventueel sneeuw van de takken.
- Maart: Laatste kans om te snoeien voordat de sapstroom begint.
- April: Plant nieuwe bomen of verplant jonge boompjes. Geen bemesting nodig nog.
- Mei: Begin met water geven als het droog is. Gebruik een bewateringszak van 75 liter.
- Juni: Controleer op plagen. De Ginkgo is sterk, maar bladluizen kunnen voorkomen.
- Juli: Water blijven geven. Mulch met blad om vocht vast te houden.
- Augustus: Oogst eventuele noten als ze rijp zijn. Ruim ze direct op.
- September: Laat het blad vallen. Gebruik het als mulch.
- Oktober: Verzamel vruchten voordat ze rotten. Voorkom stank.
- November: Snoeiperiode begint. Gebruik schoon gereedschap.
- December: Rust voor de boom. Geniet van de structuur.
Keuzekader: is de Ginkgo iets voor jou?
Twijfel je nog? Hier is een simpel overzicht.
- Je ruimte hebt voor een boom van 5-10 meter.
- Je houdt van gouden herfstkleuren en sterke bomen.
- Je in een stedelijke omgeving woont en tolerantie voor vervuiling nodig hebt.
- Je geduld hebt voor vruchten na 20-50 jaar.
Kies de Ginkgo als: Kies een andere boom als: De Japanse notenboom is een prachtige aanvulling op je voedselbos. Met de juiste zorg en standplaats geniet je decennia lang van zijn schoonheid. Begin vandaag nog met plannen!
- Je een kleine tuin hebt en geen ruimte voor een grote kruin.
- Je geen zin hebt in de stank van rottende vruchten.
- Je snel oogst wilt van noten.