Rode bes 'Jonkheer van Tets'
Stel je voor: eind juni, de eerste zomerzonnestralen op je gezicht en in je hand een trosje dieprode, glanzende aalbessen.
▶Inhoudsopgave
Zo smaakt vroeg fruit uit je eigen voedselbos. De 'Jonkheer van Tets' is een klassieke aalbes die al decennia lang geliefd is bij permacultuur tuinders en fruitliefhebbers.
Het is een vroege ras dat je zonder veel gedoe kunt oogsten, mits je weet hoe je hem verzorgt. Deze bes is geen moeilijke dame, maar vraagt wel om een beetje aandacht. Hij groeit snel, levert veel bessen en is perfect voor in een eetbare haag of als onderbeplanting in een voedselbos. Laten we eens kijken wat deze ras zo speciaal maakt en hoe je hem in jouw tuin aanplant.
Ribes rubrum 'Jonkheer van Tets'
De botanische naam is Ribes rubrum, maar jij kent hem gewoon als aalbes. De 'Jonkheer van Tets' is een specifieke zaailing van het ras 'Fay's Prolific'.
Hij werd ontdekt door Jurie Maarse in Schellinkhout en in 1941 voor het eerst in de handel gebracht. Sindsdien is het een vaste waarde in Nederlandse tuinen en voedselbossen. Wat deze ras onderscheidt, is de vroege rijping.
Waar veel andere aalbessen pas in juli oogstbaar zijn, kun je bij de 'Jonkheer van Tets' soms al in de eerste week van juni de eerste rijpe bessen plukken.
Dat is ideaal voor wie snel wil genieten van eigen fruit. De struik wordt tussen de 100 en 200 cm hoog, afhankelijk van de snoei en standplaats.
Aalbes ‘Jonkheer van Tets’
Deze aalbes is een echte allemansvriend in de tuin. Hij groeit op bijna alle grondsoorten, zolang de tuingrond maar goed doorlatend is.
Zon is fijn, maar half schaduw wordt ook prima verdragen. Dit maakt hem geschikt voor plekken in het voedselbos waar nog wat licht door de boomkruinen filtert.
Dieprode, smakelijke bessen
De winterhardheid is uitstekend; hij kan temperaturen tot -23,3°C aan, wat USDA zone 6 betekent. In de praktijk betekent dit dat hij goed winterhard is in Nederland. Wel heeft hij een vrij grote koudebehoefte.
Een zachte winter kan de knoppen slecht uit laten lopen, met een slechte vruchtzetting als gevolg. Houd daar rekening mee in je planning.
Niet de beste ziekteresistentie
De bessen zijn het pronkstuk van deze veelzijdige kornoelje. Ze groeien in trossen van 7 tot 11 stuks en zijn groot en donkerrood. De smaak is zachtzuur tot zoet, met een goed aroma dat je direct doet denken aan zomer. Je kunt ze vers eten, maar ze zijn ook perfect voor jam of om te verwerken in een permacultuur siroop.
De pluktijd loopt van juni tot en met juli. Omdat de bessen vrij groot zijn, pluk je snel een volle hand.
Snoeien
In een voedselbos werkt deze bes goed als vroeg fruit, zodat je al vroeg in het seizoen iets te oogsten hebt voordat de appels en peren rijp zijn. Hoewel de 'Jonkheer van Tets' een sterke groeier is, is de ziekteresistentie normaal en niet de beste. Je moet rekening houden met aantasting door meeldauw of bladluizen.
Verwijder in de zomer de scheuten die uit de grond komen; snoei in de winter zijscheuten terug op 5 cm.
In een permacultuur tuin kun je dit opvangen door de plant in een gezond ecosysteem te zetten, met voldoende luchtcirculatie en natuurlijke vijanden. Let op: bij een zachte winter lopen de knoppen slecht uit en is de vruchtzetting slecht.
Dit is een bekend fenomeen bij aalbessen die een koudeperiode nodig hebben. Plan je aanplant dus op een plek waar de winter koud genoeg is, maar niet te streng. Voor succes met vijgenbomen in ons klimaat is snoeien essentieel voor een gezonde struik en een hoge opbrengst.
Vergelijkbare Rassen
Verwijder in de zomer de scheuten die uit de grond komen; deze zuigen energie weg van de hoofdstruik. Snoei in de winter de zijscheuten terug op ongeveer 5 cm.
Zo stimuleer je nieuwe vruchtdragende takken. Deze methode houdt de struik compact en productief.
- Rovada: een late ras met grote bessen, oogst van juli tot september.
- Red Dutch: een vroege ras met iets kleinere bessen, zeer winterhard.
- Fay's Prolific: de ouderplant van de 'Jonkheer van Tets', rijkdragend en betrouwbaar.
In een voedselbos kun je de bes als onderbeplanting gebruiken, maar zorg dat je de ruimte geeft om te groeien. Snoei jaarlijks voor het beste resultaat. Ben je op zoek naar alternatieven of wil je een mix van rassen voor een langere oogstperiode? Overweeg dan deze verrassende kruising tussen zwarte bes en kruisbes:
Deze rassen vullen elkaar goed aan in een voedselbos. Combineer vroeg en laat fruit voor een langere oogstperiode.
Prijzen en beschikbaarheid
De 'Jonkheer van Tets' is breed verkrijgbaar bij tuincentra en online kwekers. Prijzen variëren: Kies voor een potplant als je direct wilt aanplanten, of een stamboom voor een formelere uitstraling in je tuin. In een voedselbos werken struikplanten vaak beter vanwege de natuurlijke groeiwijze.
- Struik 60-80cm in pot: €6,99
- Stam +/- 60cm: €14,99
- Grote Struik 80-100cm in pot: €14,99
Praktische tips voor aanplant en verzorging
Begin met een stevige plant van minimaal 60 cm hoog. Graaf een gat dat twee keer zo breed is als de kluit en vul dit met goede tuingrond of compost.
Plant de bes in de herfst of het vroege voorjaar, zodat de wortels kunnen wennen voordat de zomer begint. Geef regelmatig water, vooral in droge periodes.
Mulch met blad of houtsnippers om de bodem vochtig en koel te houden. In een permacultuur tuin kun je de bes combineren met bodembedekkers zoals aardbei of kruiden, die onkruid onderdrukken en insecten aantrekken. Houd de snoeiregels in de gaten: zomerscheuten verwijderen en wintersnoei op 5 cm. Controleer op ziekten en grijp in met natuurlijke bestrijding als dat nodig is. Met deze aanpak geniet je jarenlang van heerlijke, vroege aalbessen uit je eigen tuin.