Stel je voor: je plant een struik en oogst elk jaar trossen donkere, zoete bessen die smaken naar zwartebessensap met een vleugje kruisbes. Geen doorns die je kleding scheuren, geen ingewikkelde bestuivingsregels.
▶Inhoudsopgave
Dat is de jostabes, een kruising die het beste van twee werelden combineert. In een voedselbos of permacultuurtuin is dit een plant die direct zijn plek vindt. Hij is sterk, productief en vraagt weinig. Je zet hem neer, geeft water en oogst in juli.
Jostabes kopen
Je vindt de jostabes bij gespecialiseerde kwekerijen, vaak in de regio Boskoop, en in webwinkels die zich richten op voedselbossen en permacultuur. Een struik van 60-80 cm hoog kost ongeveer €6,99.
Koop je liever een exemplaar op stam (60 cm), dan ben je rond de €14,99 kwijt.
Let bij aankoop op de potmaat: veel kwekers leveren in een Ø15 cm pot met een hoogte van 40-45 cm, anderen gebruiken een 3 liter pot. Kies voor biologisch en veenvrij geteeld materiaal, dat vind je steeds vaker. Zo steun je een gezond bodemleven en voorkom je veenwinning.
Bestel je online? Check dan of de plant direct uit de kwekerij komt. Soms worden planten uit de volle grond geoogst en in pot gezet, dat geeft minder wortelgroei. Een plant uit een vaste pot met goed wortelgestel groeit sneller aan.
In Nederland is de jostabes goed verkrijgbaar, maar in het voorjaar zijn de voorraden beperkt.
Wacht niet te lang, want voedselbosliefhebbers grijpen hun kans.
Voordelen van de jostabes
De jostabes combineert het beste van de zwarte bes en de kruisbes. De smaak is aromatisch, zoeter dan zwarte bes en minder bitter. Je kunt de bessen zo eten, verwerken in smoothies of invriezen voor later.
De struik is zelfbestuivend, dus je hebt geen tweede plant nodig voor vruchtvorming.
Ideaal voor kleine tuinen of als solitaire struik in een permacultuurborder. De plant is doornloos.
Dat maakt snoeien en oogsten een stuk aangenamer, vooral als je kinderen hebt of met handschoenen werkt. De winterhardheid is indrukwekkend: tot -25°C. In Nederlandse winters komt dat nauwelijks voor, dus de struik overleeft zonder problemen.
Hij bloeit in april/mai en levert in juli rijpe, dieppaarse vruchten. De hoogte is 1,5 tot 2 meter, dus ruimte voor de struik is belangrijk.
Plant de jostabes niet te dicht bij andere struiken of muren. Een volwassen struik van 2 meter breed en hoog heeft lucht en licht nodig.
Aanplanten en standplaats
Plant de jostabes in humusrijke, goed doorlatende grond. Voeg compost toe en vermeng die met de bestaande bodem.
Zo krijg je een voedingsbodem die water vasthoudt maar niet zuur wordt. De jostabes houdt van een zonnige plek, maar kan ook halfschaduw verdragen. In een voedselbos plant je hem als onderstam of als struikrand, afhankelijk van de lichtinval.
Geef na aanplant direct water en houd de grond de eerste maanden vochtig.
Mulch met blad of houtsnippers om uitdroging te voorkomen. Zorg voor voldoende ruimte: reken op een struik die 2 meter hoog en breed wordt. Te weinig ruimte leidt tot minder licht, minder vrucht en meer ziekte. Plant op een afstand van minimaal 1,5 meter van andere struiken of muren.
Tip: combineer de jostabes met andere eetbare planten zoals aardbei, bessen of kruiden. In een permacultuurontwerp zorg je voor lagen: hoge bomen, middelhoge struiken en lage bodembedekkers. De jostabes past perfect in de middellaag.
Verzorging en snoeien
Snoeien is eenvoudig en loont. Doe dit in de winter, januari of februari, wanneer de struik in rust is.
Verwijder dode, zwakke en kruisende takken. Hou de struik luchtig, zodat licht en lucht bij de binnenste takken komen. Dit vermindert schimmel en vergroot de opbrengst.
Geef jaarlijks compost rond de voet van de struik. In de lente kun je een lichte dosis organische mest geven, bijvoorbeeld hoornmeel of een biologische bessenmest.
Houd de bodem mulchend, dat bespaart water en voedt het bodemleven. Controleer op bladluizen in het voorjaar; deze verdwijnen vaak vanzelf door natuurlijke vijanden.
De jostabes is weinig gevoelig voor ziekten. Toch is goede luchtcirculatie essentieel. Snoei dus niet te dicht en zorg dat de struik niet te vol raakt. Een luchtige kroon geeft gezonde bessen en een makkelijke oogst.
Bloei, vruchtvorming en oogst
In april en mei bloeit de jostabes met kleine, onopvallende bloemen. De bijen en hommels komen af op de nectar, maar de plant is zelfbestuivend.
Na de bloei vormen zich groene vruchten die in juli rijpen tot dieppaars tot zwart.
De bessen van de Drentse krent groeien in trossen, net als bij de zwarte bes, maar zijn groter en minder zuur. De oogst is eenvoudig: pluk de bessen als ze stevig zijn en diep gekleurd. Ze laten zich makkelijk plukken zonder te knijpen.
Je kunt ze direct eten, invriezen of verwerken tot sap, jam of likeur. Combineer je oogst eens met jonge scheuten van de zilverspar voor een verrassende smaak. Een volwassen struik levert jaarlijks een royale oogst, afhankelijk van de standplaats en snoei.
Tip: oogst regelmatig en laat rijpe bessen niet te lang hangen. Vogels zijn ook dol op jostabessen. Een fijnmazig net kan helpen, maar in een voedselbos deel je de oogst graag met de natuur.
Specificaties en kenmerken
Smaak en gebruik
De smaak is aromatisch, zoeter dan zwarte bes en minder bitter. Je kunt deze bessen, net als de ouderwetse kruisbes, zo eten, door je yoghurt of in een smoothie.
Bestuiving
Ze zijn ook geschikt voor jam, sap en diepvries. In een permacultuurontwerp zijn ze een waardevolle aanvulling: je oogst in juli, net als veel andere bessen.
Onderhoud
De jostabes is zelfbestuivend. Je hebt geen tweede plant nodig. Dat maakt hem ideaal voor kleine tuinen en balkons.
Wel helpen bijen en hommels bij een betere vruchtzetting, maar het is geen vereiste. De struik is doornloos en winterhard tot -25°C. Snoei in januari-februari, geef jaarlijks compost en zorg voor mulch. Hou rekening met de volwassen grootte: 1,5 tot 2 meter hoog en breed. Plant met voldoende ruimte, dan gedijt de struik optimaal.
Praktische tips voor je voedselbos
- Plant in humusrijke, goed doorlatende grond en voeg compost toe.
- Snoei in de winter (januari-februari) voor een hoge opbrengst.
- Zorg voor voldoende licht door de struik luchtig te houden.
- Mulch de bodem met blad of houtsnippers om vocht vast te houden.
- Houd rekening met de volwassen grootte: minimaal 1,5 meter ruimte geven.
De jostabes is een aanwinst voor elke tuin. Met weinig moeite oogst je elk jaar zoete, aromatische bessen.
Combineer hem met andere eetbare planten en bouw een veerkrachtig voedselbos. Zo geniet je niet alleen van de oogst, maar ook van een levendige tuin vol natuur.