Optimale teelt: zo wordt veldsla in de tuin geplant en gezaaid
Veldsla is een echte winterkoning in je voedselbos. Hoewel de naam doet vermoeden dat het om een soort sla gaat, is het eigenlijk een nichtje van de valeriaan.
▶Inhoudsopgave
Deze plant heeft een plekje verdiend in elke jonge permacultuurtuin, want hij levert voedzame bladeren als de rest van de moestuin al rust.
zaaien – Rechtstreeks zaaien in de grond
Denk aan een jong bos met fruitbomen en vaste kruiden. Daar tussenin is vaak nog ruimte op de bodem. Veldsla groeit laag en vult die plekken perfect op.
Het is een plant die al meer dan honderd jaar bekend staat als een waardevolle groente, en nu weer populair wordt in de moderne voedselbossen. Je kunt veldsla direct zaaien op de plek waar je wilt dat het groeit. Dit is ideaal in een jong bos, waar je de planten tussen de bomen en struiken wilt laten opkomen. Zaai de zaden niet te diep; een maximale diepte van 0,5 cm is voldoende.
De bodem moet los en vochtig zijn, maar niet drijfnat. Houd een rijafstand aan van ongeveer 15 cm.
Tussen de planten in de rij geef je 5 tot 10 cm ruimte. Zaai je te dicht, dan krijg je kleine rozetjes en loop je sneller tegen meeldauw op.
De zaden kiemen het beste bij een temperatuur van rond de 20 graden. In de nazomer is die temperatuur vaak nog aanwezig in de bovenste laag van de grond. Gebruik in de warme nazomerperiodes een vliesdoek of geperforeerd folie om verdamping tegen te gaan.
voorkweken – zo wordt veldsla voorgekweekt
Dit helpt om de bodem vochtig te houden tot de zaden ontkiemen.
Na het zaaien licht aandrukken en licht vochtig houden. Wil je eerder oogsten of de planten beter beschermen? Zaai veldsla dan voor in trays of potjes.
Gebruik een lichte zaaigrond en zaai de zaden op dezelfde diepte van 0,5 cm. Zet de trays op een warme plek, bijvoorbeeld binnen of in een kas, tot de zaden ontkiemen.
Na ongeveer 12 tot 16 dagen zie je de eerste plantjes opkomen.
Zodra ze een paar echte bladeren hebben, kun je ze uitplanten in de tuin of het voedselbos. Houd bij het uitplanten een afstand van 5 cm tussen de planten en 15 cm tussen de rijen aan. Dit geeft ze genoeg ruimte om te groeien zonder dat ze elkaar verdringen.
Voorkweken is handig als je in het voorjaar al vroeg wilt oogsten. Er zijn steeds meer voorjaarsvariëteiten beschikbaar, maar de traditionele herfst- en wintertypes blijven het meest winterhard.
De juiste verzorging: Met deze tips zorgt u voor de ideale groei en oogst
Veldsla is een makkelijke plant als je de basis op orde hebt. De bodem mag een pH hebben tussen 5,6 en 7,5, wat in de meeste voedselbossen wel het geval is.
Zorg voor voldoende organisch materiaal in de bodem, zoals compost of bladval, om vocht vast te houden.
Geef regelmatig water, maar laat de plant niet in een plas staan. In een jong bos met bomen en struiken is de bodem vaak al wat vruchtbaarder door de natuurlijke kringloop. Veldsla profiteert hiervan en heeft weinig extra mest nodig, net als de wilde struiken voor gezonde thee.
Laat vallend herfstblad liggen als een gratis isolerend laagje. Dit beschermt de planten tegen vorst en levert tegelijkertijd voedingsstoffen op. In een permacultuur-systeem werk je met de natuur mee, niet ertegen. Combineer dit eens met winterpostelein voor gratis vitaminen in de koudste maanden.
Verschillende soorten veldsla in de moestuin
Er bestaan diverse variëteiten van veldsla, elk met hun eigen kenmerken. Grootbladige types groeien sneller maar zijn minder winterhard dan kleinbladige soorten.
Kies voor een mix van beide om het hele jaar door oogst te hebben. Sommige aanbieders bieden speciale mixes aan, zoals Ixia-Mix met siergras, vaak gratis bij bestellingen vanaf €79.
Dit kan een leuke toevoeging zijn in een voedselbos waar je ook esthetiek belangrijk vindt. Prijzen voor zaden liggen meestal tussen de €2 en €5 per zakje, afhankelijk van het ras en de hoeveelheid. Als stadstuinder kun je veldsla ook kweken in potten, bakken of troggen. Dit is handig als je beperkte ruimte hebt of de planten wilt verplaatsen. Kies voor een pot van minimaal 15 cm diep voor voldoende wortelruimte.
Wanneer veldsla zaaien?
Veldsla is traditioneel een herfst- en wintergroente, maar je kunt het ook in andere seizoenen zaaien. Zaai in augustus of september voor een oogst van eind september tot eind januari.
Dit sluit perfect aan op de rustperiode van veel andere groenten in de tuin.
Voor een vroege oogst in het voorjaar zaai je in februari of maart, binnen of onder glas. De groeicyclus duurt ongeveer 80 dagen tot een volle rozet, dus plan je zaaibeurten zo dat je continu oogst hebt. Zaai in beurten voor een lange oogstperiode; bijvoorbeeld elke 3 weken een nieuwe rij.
In een voedselbos met jonge bomen kun je veldsla zaaien zodra de boomkruinen niet te veel schaduw geven. Profiteer van de open ruimte voordat de bomen volgroeid zijn.
Opkomst en uitdunnen
Na het zaaien duurt het 12 tot 16 dagen voordat de zaden ontkiemen. Zorg dat de bodem vochtig blijft, maar vermijd uitdroging tijdens de kiemperiode.
Als de plantjes een paar centimeter groot zijn, kun je ze uitdunnen tot de juiste afstand. Houd een plantafstand van 5 cm aan in de rij en 15 cm tussen de rijen. Te korte afstanden leiden tot vergeling van het loof aan de basis en een verhoogd risico op meeldauw.
Dicht zaaien geeft kleine rozetten en minder opbrengst. Na het uitdunnen kun je de dunne plantjes gebruiken als kiemgroente of in salades verwerken.
Zo verspil je niets en haal je extra voedingswaarde uit je tuin.
Veldsla kweken: belangrijke verzorgingstips
Veldsla is vorstresistent en verdraagt lichte vorst, maar bij stevige vrieskou is bescherming nodig.
Gebruik een vliesdoek of dek de planten af met stro of blad. Zonder bescherming kunnen de bladeren beschadigd raken.
De plant heeft weinig last van plagen als je hem in een gezond ecosysteem kweekt. In een voedselbos met diversiteit aan insecten en vogels is de natuurlijke balans vaak al aanwezig. Bemest spaarzaam; te veel stikstof maakt de plant gevoeliger voor ziekten. Oogst regelmatig door de buitenste bladeren af te knippen.
Dit stimuleert nieuwe groei en houdt de plant productief. De voedingswaarde is hoog: foliumzuur, magnesium, fosfor, koper, riboflavine, calcium, ijzer, kalium en mangaan zitten in deze groene krachtpatser.
Teeltmomenten doorheen het jaar
Plan je teelt rond de seizoenen heen. In de zomer zaai je voor een herfst- en winteroogst.
In de winter kun je onder glas of met bescherming blijven oogsten. In het voorjaar zaai je voor een vroege oogst, maar let op dat veldsla snel gaat schieten als de dagen lengen. Vergeet ook niet om eetbare bloemen zoals de daglelie te planten voor een kleurrijke oogst. Gratis verzending vanaf €75 in Nederland en België is een mooie bijkomstigheid als je zaden online bestelt.
Combineer je bestelling met andere permacultuur- of voedselbosproducten om de drempel te halen.
In een jong bos met fruitbomen en vaste kruiden is veldsla een slimme aanvulling. Het vult de bodemlaag en levert voedsel terwijl de bomen groeien. Zo bouw je stap voor stap een veerkrachtig systeem op, waarbij elke plant zijn rol speelt.