Pawpaw, als je die ooit proeft, vergeet je hem nooit meer. Het is een soort tropische bananen-vanillemousse die in één hap je smaakpapillen wakker schudt.
▶Inhoudsopgave
In voedselbossen in Nederland en België groeit deze inheemse exoot steeds vaker. Je oogst hem in september of oktober, en dan? Wat doe je er nu echt mee?
Deze vrucht ziet eruit als een groene, soms bruine misvormde papaja. Maar vanbinnen is hij zacht, boterachtig en intens zoet.
Geen wonder dat permacultuur-liefhebbers deze boom omarmen. Hij is sterk, groeit in de schaduw van hogere bomen en vraagt weinig onderhoud. En het fruit? Dat is pure magie.
Wat is pawpaw eigenlijk?
Pawpaw (Asimina triloba) is de grootste inheemse vrucht van Noord-Amerika. In Europa en België is hij nog relatief nieuw in voedselbossen, maar hij gedijt hier verrassend goed. De boom wordt 5 tot 10 meter hoog en houdt van vochtige, zure grond.
Je plant hem in de halfschaduw, bijvoorbeeld onder een berk of eik.
De vrucht rijpt aan de boom en valt als hij rijp is bijna uit elkaar. Dat is je teken om te oogsten.
Hij is maar kort houdbaar – meestal maar 3 tot 5 dagen op de fruitschaal. Vries je hem in, dan kun je maandenlang genieten. De smaak? Een mix van banaan, mango, ananas en een vleugje vanille. Zonder twijfel het meest exotische fruit uit onze eigen voedselbossen.
Waarom pawpaw in je voedselbos?
De pawpaw-boom is een aanwinst voor elk permacultuur-systeem. Hij groeit als onderstam in laagtes of op natte plekken waar andere fruitbomen het laten afweten. Zijn wortelsysteem is compact, dus je kunt hem dicht bij andere planten zetten zonder concurrentie.
Bovendien trekt hij bestuivende insecten aan, hoewel de bloemen een beetje ruiken en soms door vliegen worden bestoven.
De boom is winterhard tot -20°C en heeft weinig last van ziekten. In een voedselbos werkt hij als een levende kluis voor vocht en schaduw.
Je kunt hem combineren met hogere bomen zoals noten of appel, en lagere gewassen zoals bessen of kruiden eronder. Zo bouw je een veerkrachtig systeem waarin de pawpaw een stabiele, eetbare schaduwplek vormt.
De kern: oogsten, bewaren en verwerken
Je oogst pawpaw als de vrucht zacht aanvoelt, zoals een rijpe perzik.
De schuur verandert van groen naar geelbruin. Druk zachtjes: als je vinger een afdruk achterlaat, is hij klaar.
Pluk hem voorzichtig, want hij is breekbaar. Leg hem niet in de zon, want dan verliest hij snel zijn textuur. Bewaren kan op drie manieren. Eerst: op de fruitschaal, maar dan eet je hem binnen 3 dagen op.
Tweede: in de koelkast, waar hij 5 tot 7 dagen meegaat. Derde: invriezen.
Schil de vrucht, verwijder de zaden en vries het vruchtvlees in porties van 100 gram in. Zo kun je tot 12 maanden later nog smoothies of sauzen maken. De verwerking is simpel.
Snijd de vrucht doormidden, lepel het vruchtvlees eruit en zeef de zaden eruit als je een glad resultaat wilt. De schil is niet eetbaar.
Prijsindicaties voor pawpaw-producten
- Verse pawpaw in de voedselboswinkel: €4-6 per kg (september/oktober)
- Diepvriespawpaw-puree (biologisch): €8-12 per 500g
- Pawpaw-sap van lokale boerderij: €5-7 per fles van 750ml
- Boomplantje (2-3 jaar oud): €15-25 per stuk bij permacultuur-kwekerijen
- Pawpaw-zaadjes (voor zelf kweken): €2-4 per 10 stuken
Gebruik een staafmixer voor een puree, of stamp met een vork voor een grovere textuur.
De smaak is sterk, dus je hebt maar weinig nodig voor een volle fruitbeleving. Deze prijzen variëren per regio en oogstjaar. In voedselbos-projecten kun je soms ruilen of rechtstreeks bij de teler kopen, wat vaak goedkoper is.
Online vind je ook pawpaw-poeder, maar dat is zeldzaam en kost €15-20 per 100g. Kies voor vers of ingevroren voor de beste smaak.
Recepten met pawpaw
1. Pawpaw-smoothie met gember en kurkuma
Doe 150 gram verse pawpaw-puree in een blender. Voeg 1 banaan toe, een stukje gember van 2 cm en een theelepel kurkuma.
Giet er 200 ml amandelmelk bij en blend tot een romige drank. Dit is een krachtige boost voor je immuunsysteem en smaakt als een tropische verwennerij. Voor extra textuur voeg je een handvol ijsblokjes toe.
2. Pawpaw-ijs met vanille en honing
Serveer direct, want de smaak vervaagt snel. Dit recept kost ongeveer €2-3 per glas, afhankelijk van je ingrediënten.
Gebruik biologische pawpaw uit een voedselbos voor de beste kwaliteit. Neem 300 gram ingevroren pawpaw-puree.
3. Pawpaw-chutney voor bij kaas of vlees
Meng met 2 eetlepels honing uit de tuin en 1 theelepel vanille-extract. Klop er 200 ml slagroom of kokosroom doorheen. Giet in een bak en vries 4 uur in. Roer elk half uur om ijskristallen te breken.
Dit ijs is romig en luchtig, zonder toegevoegde suikers. Het kost ongeveer €5 voor 4 porties.
Serveer met verse munt uit je voedselbos voor een frisse toon. Bewaar het in de vriezer tot 3 maanden. Snijd 500 gram pawpaw in stukjes.
Fruit 1 ui en 2 teentjes knoflook in een pan met olijfolie, of conserveer je oogst door fruit te drogen.
4. Pawpaw-taart met notenbodem
Voeg de pawpaw toe met 100 ml azijn, 50 gram bruine suiker en een snuf zout. Laat 20 minuten sudderen tot een dikke saus. Voeg een theelepel mosterdzaad en een snuf chilivlokken toe voor pit.
Deze chutney is perfect bij geitenkaas of gegrild vlees. Het kost ongeveer €3 per potje en houdt 2 maanden in de koelkast.
Gebruik azijn van lokale wijnmakerij voor een authentieke smaak. Verwerk je overvloedige fruitopbrengst tot een bodem van 200 gram gemengde noten (walnoten, hazelnoten) en 50 gram dadels. Druk in een taartvorm van 20 cm.
Pureer 400 gram pawpaw met 2 eieren en 100 ml honing. Giet over de bodem en bak 30 minuten op 180°C.
5. Pawpaw-sap met munt en citroen
Laat afkoelen en garneer met verse bessen. Deze taart is glutenvrij en rijk aan gezonde vetten.
Kosten: €8-10 voor een hele taart. Serveer met een bolletje zelfgemaakt pawpaw-ijs voor een ultieme ervaring. Blend 500 gram pawpaw-puree met 1 liter water, een handvol munt en het sap van 2 citroenen. Zeef de drank en koel af.
Dit is een verfrissende limonade voor warme dagen. Voeg ijsblokjes en een schijfje citroen toe.
Het sap is licht bruisend en kost ongeveer €4 per liter. Bewaar in de koelkast tot 3 dagen. Gebruik alleen rijpe vruchten voor de zoetste smaak.
Praktische tips voor pawpaw-liefhebbers
Begin klein. Plant één pawpaw-boom in je voedselbos en kijk hoe hij groeit. Combineer hem met een bestuiver, want de meeste rassen zijn niet zelfbestuivend.
Twee bomen op 3-5 meter afstand geven een betere oogst. Koop bij een permacultuur-kwekerij zoals Voedselbosrand of Permacultuurcentrum voor advies op maat.
Let op de bodem. Pawpaw houdt van zure, vochtige grond met een pH van 5,5-6,5.
Voeg turf of compost toe als je zandgrond hebt. Geef in droge zomers extra water, maar vermijd wateroverlast. De boom is gevoelig voor sterke wind, dus plant hem beschut.
Oogst tijdig. Net zoals wanneer je eetbare wortels oogst voor de beste smaak, moet je niet wachten tot de vruchten op de grond vallen, want dan zijn ze overrijp.
Gebruik een scherp mes om de vrucht los te snijden. Draag handschoenen, want de zaden zijn klein en plakkerig. En tot slot: experimenteer! Pawpaw is veelzijdig, dus probeer het in curry's, salades of zelfs als beleg op brood.
Met deze tips en recepten haal je het beste uit je pawpaw-oogst. Dit fruit is een schat in je voedselbos – eet smakelijk!