Zelf wijn en cider maken van je eigen fruitopbrengst

De magie van je eigen fruitoogst: van boom naar fles

Stel je voor: je loopt door je eigen voedselbos, je oogst een handvol sappige appels of peren die je zelf hebt grootgebracht. Die smaak, die geur, dat is pure voldoening.

Waarom zou je die smaak beperken tot alleen maar appelsap of een appeltaart?

Met een paar simpele stappen kun je die prachtige oogst omtoveren tot iets heel bijzonders: je eigen wijn of cider. Het is minder ingewikkeld dan je denkt en het geeft een geweldig resultaat. Het mooie van wijn en cider maken is dat je de essentie van je tuin vangt in een fles.

Je proeft het seizoen terug. Het is het culinaire hoogtepunt van je permacultuur-project. Je bent niet alleen een tuinier, je bent ook een ambachtsman. En dat gevoel, dat is onbetaalbaar.

Wat heb je echt nodig? De basisuitrusting

Je hebt geen dure, ingewikkelde apparatuur nodig om te beginnen. Met een handvol basisartikelen kom je al een heel eind.

• Een grote gistingsbak: Een voedselveilige emmer of een speciale gistingskuip. Kies voor RVS of food-grade plastic.
• Een pers: Handmatig voor kleine hoeveelheden, een schijvenpers voor grotere oogsten.
• Zeven en doeken: Om het sap te filteren van pulp en onzuiverheden.
• Flessen en kurken: Herbruikbare wijnflessen en kurken of kroonkurken.
• Smaakmakers: Suiker, water, eventueel gistvoeding en wilde gist of wijnmaagd.

De meeste dingen heb je waarschijnlijk al in huis. We focussen op spullen die lang meegaan en makkelijk schoon te maken zijn, dat is het halve werk. Het draait allemaal om hygiëne.

Schone spullen zijn essentiel om ongewenste bacteriën buiten de deur te houden. Een simpel schoonmaakmiddel op basis van citroenzuur werkt hier perfect voor.

De juiste pers en gistingsbak: selectiecriteria

De keuze voor een pers bepaalt hoeveel sap je uit je fruit haalt. Voor een voedselbos met een gemengde oogst is een universele pers ideaal.

Je wilt niet dat je appels en peren op de compost belanden omdat de pers ze niet goed aankan. Een goede gistingsbak is je belangrijkste gereedschap. Zorg dat deze groot genoeg is, met ongeveer 20% extra ruimte boven het sap voor de schuimkraag. Een taps toelopende bovenkant voorkomt morsen en maakt het schoonmaken makkelijker.

Pro-tip: Koop een pers met een RVS-filter. Dat scheelt een hoop gedoe met kaasdoek en je houdt je sap veel schoner.

De smaakmakers: gist en suiker

Gist is de magiër die suiker omzet in alcohol. Kies de juiste gist voor het type drank dat je wilt maken.

Een wilde gist kan leuk zijn, maar geeft een onvoorspelbaar resultaat. Een betrouwbare wijn- of cidergist geeft een schoon en stabiel eindproduct.

Suiker is de brandstof. Appels en peren uit je tuin hebben vaak niet genoeg suiker om voldoende alcohol te produceren (zo'n 10-12%). Je zult dus moeten bijvoeden. Gebruik fijne rietsuiker of druivensuiker (glucose). Het water dat je toevoegt om de suiker op te lossen moet schoon en chloorvrij zijn, bijvoorbeeld gefilterd of gekookt.

Drie topkisten voor je eerste gisting

Om je op weg te helpen, heb ik drie producten geselecteerd die perfect zijn voor de beginnende wijn- en cidermaker in een permacultuursetting. De prijzen zijn indicatief en kunnen iets variëren.

1. De Starterkit: Fermentis Cider & Wine Kit

Dit is de ideale instap. Deze kit bevat een 20 liter RVS gistingsbak met tapkraan, een degelijke fruitpers (schijvenpers) en een setje gist en gistvoeding. Perfect voor de oogst van een of twee fruitbomen.

Je kunt direct aan de slag. Prijs: Rond de €120,-

Pluspunten: Minpunten: Voor de serieuze oogst. Deze pers heeft een groter formaat en een robuustere constructie.

• Alles in één doos, geen extra zoekwerk.
• RVS materiaal gaat jaren mee en is makkelijk te steriliseren.
• De pers is krachtig genoeg voor appels en peren.

Ideaal als je meerdere bomen hebt of als je buren ook hun fruit willen inleveren. Hij is gemaakt om jarenlang intensief gebruikt te worden.

• De bak is niet groot genoeg voor een oogst van een hele boomgaard.
• De pers vereist wel wat spierkracht.

2. De Krachtpatser: Slaapkamerbrouwers RVS Schijvenpers 15L

Prijs: Rond de €250,- Pluspunten: Minpunten:

Gewoon een goede, stevige emmer. Dit is je werkpaard.

Je koopt er los een fruitpers bij, bijvoorbeeld een simpele handpers of een hydraulische pers voor meer comfort. Deze emmer is van stevig, voedselveilig HDPE plastic. Prijs: Rond de €25,-

• Grote capaciteit, scheelt veel tijd bij grote hoeveelheden.
• Zeer stevig, gaat een leven lang mee.
• Haalt zeer efficiënt sap uit het fruit.

Pluspunten: Minpunten:

• Flinke investering voor een beginner.
• Neemt meer bergruimte in beslag.

3. De Budget optie: Basic Plastics Gistingsemmer 30L met Kraan

• Extreem goedkoop, je budget blijft over voor een goede pers.
• Lichtgewicht en makkelijk op te ruimen.
• Volume van 30L is perfect voor een grote emmer sap.

• Plastic kan krassen oplopen, waar bacteriën in kunnen.
• Minder duurzaam dan RVS.

De vergelijking: welke set past bij jou?

De Starterkit is de beste keuze voor de beginner die direct resultaat wil zonder na te denken. Het is een kwestie van uitpakken, schoonmaken en beginnen. De kwaliteit is goed genoeg voor jaren plezier.

De Budget optie is voor de experimenteerder die alles zelf wil samenstellen en misschien al een pers heeft liggen.

Je bespaart nu, maar moet later wellicht upgraden. De Krachtpatser is voor de serieuze voedselbosbeheerder die nadenkt over conservering in een zelfvoorzienend leven.

Als je weet dat je elk jaar tientallen kilo's fruit oogst, is dit de investering waard. Je bespaart jezelf uren werk en haalt meer sap uit je kostbare oogst. Denk bij het plukken ook aan de ethiek van het oogsten; het is een kwestie van "buy nice or buy twice".

Aanbeveling per budget en gebruik

Voor de beginnende fruitverwerker met een enkele boom of struik: ga voor de Fermentis Starterkit. De prijs-kwaliteit is top en je hebt alles direct bij de hand, net zoals bij zaden oogsten voor zelfgemaakte mosterd.

Je leert het proces kennen zonder dat de apparatuur je in de weg zit. Heb je een klein budget of vind je het leuk om zelf te knutselen? Kies de Budget optie.

Koop een losse handpers voor €50-€70 en je bent voor totaal onder de €100,- klaar.

Dit is een prima manier om te kijken of het je bevalt. Voor de doorpakker met een grote oogst: de Schijvenpers 15L is je beste vriend. De tijdwinst en het hogere saprendement maken de aanschafprijs meer dan goed. Combineer hem met een grote RVS gistingsbak van 50 liter voor de ultieme ervaring.

Waar te koop? De beste plekken voor je materiaal

Je kunt natuurlijk naar de grote bouwmarkten, maar die hebben vaak alleen de meest basale dingen.

Voor echt goed spullen ga je naar gespecialiseerde winkels. Online zijn er talloze brouw- en wijnbouwwinkels die specifiek materiaal voor cider en wijn verkopen. Zoek op "cider pers kopen" of "wijnbouw benodigdheden". Een andere geweldige bron zijn de grotere tuincentra of landwinkels in fruitgebieden.

Die verkopen vaak seizoensgebonden materiaal, zoals fruitpersen rond de oogsttijd. Ook op marktplaats kun je vaak goede tweedehands RVS persen of gistingsbakken vinden, een perfecte manier om duurzaam en goedkoop te beginnen.