Het verschil tussen zomerframbozen en herfstframbozen
Frambozen zijn een feest in je voedselbos, maar niet alle frambozen doen hetzelfde.
▶Inhoudsopgave
Je hebt zomerframbozen en herfstframbozen. Het is essentieel om het verschil te kennen, want anders snoei je ze verkeerd en verlies je oogst. Zomerframbozen dragen hun vruchten aan de scheuten van het vorige jaar.
Herfstframbozen dragen hun vruchten aan de scheuten die in het voorjaar uit de grond schieten. Dat klinkt ingewikkeld, maar het is simpel zodra je het doorhebt.
Zomerframbozen geven hun oogst in de warme maanden. Ze zijn vaak productiever per plant.
Zomerframbozen dragen vrucht eind juni – begin augustus. Herfstframbozen dragen vrucht eind augustus tot half oktober. (Bron 1)
Herfstframbozen verlengen het frambozenseizoen tot diep in de herfst. Ze zijn minder productief, maar de smaak is intens door de koude nachten. In een permacultuur-systeem wil je beide soorten, want ze vullen elkaar aan. Je oogst van half juni tot vorst.
De keuze hangt af van je tuin. Heb je ruimte voor beide types?
Verschil zomerframbozen en herfstframbozen
Of kies je voor één soort? Laten we de feiten op een rij zetten zodat je een weloverwogen keuze maakt. De belangrijkste verschillen zitten in de oogsttijd, de opbrengst en de snoei.
Zomerframbozen geven meer kilo’s per plant. Herfstframbozen geven minder, maar ze vullen een gat in het najaar.
In een voedselbos wil je spreiding van oogst. Dat betekent beide planten, tenzij je beperkte ruimte hebt. Qua plantafstand zijn ze gelijk.
Plant ze 50 cm onderling. Dat is dicht genoeg voor een dicht struiklaag, maar ruim genoeg voor lucht en licht.
Bij het planten snoei je de scheuten terug tot 30 cm. Dat stimuleert sterke wortelgroei en nieuwe scheuten. Zomerframbozen hebben meer steun nodig.
Reken op 8 steunende scheuten per lopende meter. Herfstframbozen, als je ze uitsluitend voor de herfstoogst gebruikt, kunnen 10 à 15 scheuten per meter hebben.
Ze groeien compacter, maar je moet ze wel ondersteunen. Een simpele paal met draad is voldoende.
De opbrengst verschilt. Herfstframbozen hebben een kleinere opbrengst dan zomerframbozen. Dat is een feit. Maar de smaak is vaak intenser door de koude.
In een permacultuur-systeem is diversiteit belangrijk. Zomerframbozen geven volume, herfstframbozen geven langere oogst.
Rasbeschrijving frambozen
De keuze voor een ras is net zo belangrijk als het type framboos. In de praktijk werken bepaalde rassen beter in de Lage Landen.
We bespreken een paar populaire rassen die je in voedselbossen en permacultuur-tuinen tegenkomt. Heritage is een klassieker. Dit ras werd geïntroduceerd in 1969.
Het is een rode framboos met een sterke groei en hoge productie.
Heritage is betrouwbaar en geeft veel vruchten. Ideaal voor beginners. Het is een herfstras, maar het kan ook in de zomer oogsten geven als je het snoeit. Fallgold is een gele framboos, geïntroduceerd in 1967. De opbrengst is matig, maar de smaak is zoet en delicaat.
Dit ras is minder productief, maar de vruchten zijn groot en zacht. Ideaal voor vers eten en jam.
In een voedselbos past het bij vroege bloeiers met eetbare bessen, zoals gele aalbessen. Autumn Bliss is een donkerrode herfstras, geïntroduceerd in 1983. Het is een sterke groeier en geeft een vroege herfstoogst.
De vruchten zijn stevig en smaakvol. Dit ras is populair in Nederland en België vanwege de betrouwbaarheid.
De naam “Bliss” is niet voor niets: het is een feestje om te oogsten. Golden Bliss is een gele mutant van Autumn Bliss. Het combineert de sterke groei van Autumn Bliss met een gele vrucht.
Snoeien zomerframbozen
De opbrengst is vergelijkbaar, maar de kleur is anders. Leuk voor diversiteit in de tuin.
Alpengold is een nieuw ras, geïntroduceerd tussen 2008 en 2013. Het is een gele framboos met ongestekelde scheuten.
Dat maakt het oogsten comfortabeler, vooral voor kinderen. De opbrengst is goed, maar de smaak is iets minder intens dan Fallgold. Alpengold is een goede keuze als je geen stekels wilt.
In een permacultuur-systeem kies je rassen die passen bij je microklimaat. Zonnige, windbeschutte plekken zijn ideaal.
Frambozen zijn zelfbestuivend, dus je hebt geen bijenvolken nodig. Ze bloeien na half mei, waardoor nachtvorstschade minimaal is in Nederland en België. Zomerframbozen dragen op tweejarige scheuten. Dat betekent dat de scheuten die in het voorjaar uit de grond komen, pas het volgende jaar vrucht dragen. Heb je een overvloedige oogst? Ontdek dan de beste manieren om frambozen en bramen in te vriezen.
Na de oogst in augustus snoei je de uitgedroogde vruchtstengels weg. De nieuwe scheuten laat je staan voor de oogst volgend jaar.
Gebruik steunmateriaal: een paal plus draad. De stengels zijn slapper dan die van herfstframbozen. Zonder steun zakken ze door.
Plant de paal aan de zonnige kant, zodat de bladeren niet verbranden.
Snoeien herfstframbozen
Hou de plantafstand in de gaten. 50 cm onderling is een goede maat. Te dicht geeft schimmel, te ver geeft onkruid.
In een voedselbos laat je de worteluitlopers lopen, maar snoei ze bij om de struiklaag overzichtelijk te houden. Tip: snoei na de oogst, niet ervoor.
Anders verlies je vruchten. Gebruik een scherpe snoeischaar en desinfecteer tussen de planten door om ziektes te voorkomen.
Herfstframbozen dragen op eenjarige scheuten. Dat betekent dat de scheuten die in het voorjaar uit de grond komen, in hetzelfde jaar nog vrucht dragen. Je kunt ze op twee manieren snoeien: voor één oogst (herfst) of twee oogsten (zomer én herfst).
Voor uitsluitend herfstoogst snoei je alle scheuten in het voorjaar tot 80 cm boven de grond.
Dat stimuleert nieuwe, krachtige scheuten die in augustus vrucht geven. Je houdt 10 à 15 scheuten per lopende meter over. Dat is meer dan bij zomerframbozen, maar de plant is compacter. Voor een tweede oogst (zomer én herfst) snoei je net als bij zomerframbozen: na de zomeroogst verwijder je de uitgedroogde stengels, en de nieuwe scheuten laat je staan voor de herfstoogst.
Dat geeft twee oogsten, maar de herfstoogst is kleiner. Gebruik ook hier steunmateriaal.
Herfstframbozen groeien rechterop, maar een paal en draad houden de boel netjes. Zorg voor voldoende zon en beschutting. De vruchten rijpen later, dus wind en regen kunnen roet in het eten gooien.
Vergelijking: zomer- vs. herfstframbozen
Laten we de twee soorten vergelijken op concrete criteria. Dit helpt je om een keuze te maken die past bij je tuin en je wensen.
- Oogsttijd: Zomerframbozen oogst je van eind juni tot begin augustus. Herfstframbozen oogst je van eind augustus tot half oktober.
- Opbrengst: Zomerframbozen zijn productiever. Herfstframbozen hebben een kleinere opbrengst.
- Snoei: Zomerframbozen snoei je na de oogst. Herfstframbozen snoei je in het voorjaar tot 80 cm voor herfstoogst, of je snoeit ze zoals zomerframbozen voor twee oogsten.
- Plantafstand: Beide soorten plant je 50 cm onderling.
- Steun: Beide soorten hebben steun nodig. Zomerframbozen hebben 8 scheuten per meter, herfstframbozen 10 à 15 per meter.
- Smaak: Herfstframbozen zijn vaak intenser door de koude nachten. Zomerframbozen zijn groter en sappiger.
- Winterhardheid: Beide soorten zijn winterhard in Nederland en België. Frambozen bloeien na half mei, dus nachtvorstschade is minimaal.
Qua kosten zijn ze vergelijkbaar. Een plant kost tussen de €5 en €10, afhankelijk van het ras en de grootte. Steunmateriaal (paal + draad) kost ongeveer €15 tot €25 per meter.
De kosten op termijn zijn laag, want frambozen zijn vaste planten die jaren meegaan. Gebruiksgemak is hoog.
Frambozen zijn zelfbestuivend en groeien makkelijk. In een voedselbos passen ze in de kroon- en struiklaag.
Ze combineren goed met bomen zoals hazelaar en fruitbomen, en met struiken zoals aalbessen en kamperfoelie.
Keuzehulp: welke framboos kies je?
Kies voor zomerframbozen als je een grote oogst wilt en je ruimte hebt voor steunmateriaal. Zomerframbozen zijn productief en betrouwbaar.
Ze passen goed in een voedselbos waar je volume oogst. Kies voor herfstframbozen als je het seizoen wilt verlengen en je van intense smaak houdt. Herfstframbozen zijn minder productief, maar ze geven vers fruit als andere gewassen al klaar zijn.
Een middenweg is beide soorten planten. Combineer de klassieke framboos Heritage met een herfstras zoals Autumn Bliss.
Zo heb je oogst van juni tot oktober. In een permacultuur-systeem is diversiteit belangrijk. Je spreidt risico’s en oogst langer.
Tip: plant frambozen op een zonnige, windbeschutte plek. Gebruik steunmateriaal (paal + draad) om slappe stengels te ondersteunen.
Snoei op tijd, anders verlies je oogst. En combineer met andere gewassen in de kroon- en struiklaag, zoals braam, aalbes en kamperfoelie.
Met deze kennis kun je een weloverwogen keuze maken. Of je nu kiest voor zomerframbozen, herfstframbozen of beide: je tuin wordt er rijker van. En je oogst wordt een feest.