De bittere amandel vs. zoete amandel: Herkenning

1. Amandelen, noot of niet?

Je staat in de winkel en grijpt naar die zak amandelen. Maar wist je dat ze eigenlijk helemaal geen noten zijn?

Ze zijn de pitten van een steenvrucht, net zoals een pruim of een perzik. In de wereld van voedselbossen en permacultuur is dat een leuk detail, want we kijken graag naar de echte herkomst van ons eten.

Officieel behoren amandelen tot de rozenfamilie. In Nederland noemen we ze gewoon ‘noten’ en dat is praktisch. Ze zitten vol goede voedingsstoffen. Denk aan ijzer, vitamine E en vitamine B1.

Als je een handje van 35 gram eet, krijg je ongeveer 165 calorieën binnen, plus 5 tot 6 gram eiwit en 14 gram vet.

Dat is een prima energieboost voor tijdens het tuinieren. De meeste amandelen die je koopt, zijn zoete amandelen. Die kun je direct uit het vuistje eten.

Bittere amandelen zijn een heel ander verhaal. Die zijn giftig. In Nederland vind je vooral zoete amandelen in de schappen, dus de kans op vergiftiging is klein, maar de kennis is essentieel.

Het Voedingscentrum adviseert dagelijks 15 tot 25 gram ongezouten noten. Voor amandelen betekent dat een klein handje vol.

2. Wat is het verschil tussen blanke en bruine amandelen?

Als je in de natuurwinkel staat, zie je vaak twee soorten: blanke en bruine amandelen. Het verschil zit hem in de schil.

Bruine amandelen hebben nog hun ruwe, bruine vliesje om de pit heen.

Ze zien er natuurlijker uit, passen perfect bij een voedselbos-esthetiek. Blanken amandelen zijn eigenlijk bruine amandelen die geblancheerd zijn. Ze zijn kort in kokend water gelegd, waardoor het vliesje loslaat.

Het resultaat is die gladde, witte pit die je kent uit de supermarkt. Voor amandelmeel zijn blanke amandelen de beste keuze.

Ze geven een fijner, witter meel zonder bittere nasmaak. Wil je zelf amandelmeel maken? Gebruik dan blanke amandelen. Stop ze in een keukenmachine en maal ze tot poeder.

Bruine amandelen moeten eerst ontdaan worden van hun vliesje, wat extra werk is.

Verschil tussen bittere en zoete amandelen

In de permacultuur-keuken houden we van efficiëntie, dus blanke amandelen zijn hier de held. Dit is het belangrijkste verschil om te onthouden. Zoete amandelen (Prunus dulcis var.

Dulcis) zijn veilig en smaakvol. Bittere amandelen (Prunus dulcis var.

Amara) zijn zeer giftig. Ze bevatten amygdaline, wat in het lichaam wordt omgezet in blauwzuur. Een klein aantal bittere amandelen kan al gevaarlijk zijn.

Volgens Monique van der Vloed mag een volwassene maximaal 5 tot 10 bittere amandelen eten, maar kinderen aanzienlijk minder. In Nederland worden bittere amandelen soms gebruikt in bakkerijen, bijvoorbeeld voor bitterkoekjes.

Let op: eet alleen zoete amandelen. Bittere amandelen zijn giftig, zelfs in kleine hoeveelheden.

Hier wordt extract gebruikt in zeer kleine, veilige hoeveelheden. Wil je liever werken met inheemse struiken met geneeskrachtige eigenschappen? Koop dan nooit zomaar bittere amandelen voor thuisgebruik.

De geur van bittere amandelen is kenmerkend, maar vertrouw niet op je neus. Als je twijfelt, ga dan altijd voor de zoete variant. In voedselbossen groeien amandelbomen die zoete amandelen produceren. Bittere amandelen komen minder vaak voor in particuliere tuinen.

3. Hoe gezond zijn amandelen?

Amandelen zijn een powerhouse aan voedingsstoffen. Een handje van 35 gram levert 20% van je dagelijkse behoefte aan magnesium en 37% aan vitamine E.

Dat is goed voor je spieren en huid. Als je regelmatig in de tuin werkt, is magnesium extra belangrijk.

Per 100 gram bevatten amandelen 20 gram eiwit en 52 gram vet. Dat klinkt veel, maar het zijn vooral gezonde onverzadigde vetten. Ze helpen bij de opname van vitamines. Het Voedingscentrum raadt aan om dagelijks 15 tot 25 gram ongezouten noten te eten.

Dit is een kleine hoeveelheid die je makkelijk toevoegt aan je dieet.

100 gram amandelen geeft je ook 43% van je dagelijkse vitamine B2, 64% fosfor en 80% koper. Deze mineralen ondersteunen je energiehuishouding. In een voedselbos systeem zijn amandelbomen een waardevolle aanvulling.

Ze leveren niet alleen voedsel, maar verbeteren ook de bodemstructuur. Een nadeel is het caloriegehalte.

Te veel amandelen eten leidt tot gewichtstoename, ondanks de gezondheidsvoordelen. Houd je aan een handje per dag.

Kies voor ongezouten varianten om zoutinname te beperken. Dit past perfect in een natuurlijk, evenwichtig dieet.

4. Hoe verwerk je amandelen in je baksel?

Amandelen zijn veelzijdig in de keuken. Je kunt ze hakken, malen of whole gebruiken. Voor amandelmeel maal je blanke amandelen in een keukenmachine tot een fijn poeder.

Dit is een basis voor veel glutenvrije bakrecepten. Bruine amandelen moeten eerst geblancheerd worden voor een fijn meel.

Een bekend mengsel is broyage: gelijke delen poedersuiker en amandelmeel. Dit wordt gebruikt voor macarons en financiers.

In Nederland kun je kant-en-klaar amandelmeel kopen, maar zelf maken is goedkoper en verser. Een zak blanke amandelen van 200 gram kost ongeveer €4 tot €6. Gebruik amandelmeel als glutenvrije vervanger van bloem.

Het geeft een rijke, nootachtige smaak en een vochtige textuur. In voedselbos-recepten kun je amandelen combineren met zelfgeoogste appels of peren.

Probeer eens een amandel-appel taartje zonder tarwemeel. Let op fouten: verwerk amandelen met vlies niet in fijn amandelmeel. Het vliesje maakt het meel korrelig en bitter. Ook het door elkaar halen van bittere en zoete amandelen is gevaarrijk. Koop altijd duidelijk gelabelde zoete amandelen.

5. Wat bak je ermee?

Met amandelen kun je heerlijke dingen bakken. Denk aan amandelkoekjes, financiers of een amandelcake.

In de herfst gebruik je amandelen in combinatie met pompoen uit je voedselbos.

Een handje gehakte amandelen over een pompoensoep geeft een lekkere crunch. Voor macarons is amandelmeel onmisbaar. Deze kleine, kleurrijke koekjes zijn glutenvrij en elegant.

Ze kosten in de winkel al snel €1 tot €2 per stuk. Thuis zijn ze veel goedkoper te maken. Een zak amandelmeel van 500 gram kost ongeveer €8 tot €10. Wil je iets hartigs?

Probeer amandel-pesto of amandelsaus bij groenten uit je tuin. Amandelen passen bij veel smaken.

Ze zijn ook lekker in muesli of over een salade van zelfgekweekte bladgroenten.

Keuzehulp: welke amandel kies jij?

Om het je makkelijk te maken, hier een duidelijke keuzehulp. Vergelijk de opties op basis van gebruik, prijs en gezondheid.

• Kies blanke amandelen als je amandelmeel wilt maken. Ze zijn voorbewerkt, geven een fijn meel en zijn direct te gebruiken. Ideaal voor macarons of glutenvrije baksels.
• Kies bruine amandelen als je ze whole wilt eten of hakken. Ze zijn vaak iets goedkoper en zien er natuurlijker uit. Voor amandelmeel moeten ze eerst geblancheerd worden.
• Kies een middenweg: amandelmeel kant-en-klaar als je tijd wilt besparen. Dit is duurder dan zelf malen, maar handig voor beginners. Een zak van 500 gram kost €8 tot €10.

Prijzen variëren, maar reken op €4 tot €6 voor 200 gram blanke amandelen.

Bruine amandelen zijn vaak €1 tot €2 goedkoper. Op termijn is zelf malen goedkoper en verser. Voor dagelijks gebruik volstaat een handje van 15 tot 25 gram.

Als je een voedselbos beheert, is het de moeite waard om je te verdiepen in kansrijke rassen amandelbomen. Zo’n boom levert jaarlijks zoete amandelen en verbetert de biodiversiteit.

Kies voor een zoete amandelboom, niet voor een bittere. Combineer dit met doornloze bramenrassen voor een nog rijkere oogst in je voedselbos.