De Amerikaanse grondnoot (Apios americana): Klimmende knolgroente

Stel je voor: een klimmende plant die in de herfst zoetgepofte kastanjes oplevert, en dan ook nog knollen die smaken naar zoete aardappel.

Welkom in je voedselbos, waar de Amerikaanse grondnoot (Apios americana) een vaste plek verdient. Deze plant is een verborgen schat voor elken voedselbos-tuinder die houdt van veel oogst op een kleine plek.

Apios americana: Klimmende knolgroente

Apios americana is de ultieme combinatie van sierwaarde en eetbare opbrengst. Je hebt een klimmer die tot 6 meter hoog kan worden, bedekt met donkerroze bloemen in augustus en september, en die aan het einde van het seizoen knollen vormt die je smaakpapillen verwennen.

Het is een plant die in de kruidlaag of als klimop een muur of pergola bedekt, terwijl hij onder de grond zijn werk doet. In Nederland vind je deze knolgroente bij gespecialiseerde permacultuur- en bolleveranciers, zoals Vreeken en Baldur Nederland. Hij is nog niet in de supermarkt te vinden, dus je bent een pionier.

Wat is Apios americana?

De Amerikaanse grondnoot is een vaste plant uit de vlinderbloemigenfamilie. Je herkent hem aan zijn klimmende stengels die zich vasthechten met hechtrankjes.

De bloemen zijn roze tot paars en lijken op die van de gewone aardappel, maar de plant is slanker en sierlijker. Onder de grond ontstaan knopen aan de wortels: de knollen. Deze knollen groeien in clusters, net als pinda’s aan een wortelstelsel.

Groei en verzorging

Ze zijn eetbaar en hebben een nootachtige, zoete smaak. De plant groeit het beste op een zonnige standplaats met lichte, goed doorlatende grond.

Je kunt hem in de border zetten, maar je kunt hem ook in een grote pot kweken, zolang de grond voedzaam is en niet te nat.

Oogst en bewaring

De groei is opvallend snel. In het eerste jaar ontwikkelt de plant vooral blad en stengels, en vormt hij kleine knollen. Oogsten kan vanaf jaar 2, maar voor dikke knollen laat je de plant 2-3 jaar doorgroeien. De hoogte loopt uiteen: sommige bronnen noemen 1,2 meter, andere tot 6 meter.

Zorg voor stevig klimhout, een pergola of gaas, want de plant kan flink uit de kluiten groeien. Plant hem op een plek waar klimop niet kan woekeren; hij is sterk, maar niet agressief.

Smaak en bereiding

Geef regelmatig water in droge periodes, maar vermijd natte voeten. Een mulchlaag van blad of houtsnippers houdt de grond vochtig en voedt het bodemleven. Voedingsrijk bodemleven is belangrijk voor knolvorming; werk compost of bladcompost door de bovenlaag.

De plant is relatief ziektebestendig en heeft weinig last van plagen. Snoeien is niet nodig, maar je kunt de uitlopers in toom houden door ze te verwijderen of te stekken.

De oogsttijd is oktober en november, soms tot in de late herfst of winter als de vorst nog niet toeslaat. De knollen zijn dan volgroeid. Je oogst door de plant voorzichtig uit de grond te trekken of de grond rond de wortels los te maken.

1. Roosteren: snijd de knollen in plakjes, besprenkel met olie en zout, en rooster ze in de oven of op de barbecue tot ze goudbruin zijn.
2. Poffen: leg hele knollen in de as van een vuurkorf of in een hete oven; ze worden zacht en zoet, net als kastanjes.
3. Koken: kook ze 15-20 minuten tot ze zacht zijn, en serveer met kruidenboter of als basis voor een puree.
4. Stoven: voeg ze toe aan een stoofschotel met wortel en ui voor extra textuur en zoetheid.
5. Meel: droog de knollen, maal ze fijn en gebruik het meel voor pannenkoeken of brood.

Verwacht per plant een opbrengst tot 2 kg knollen. De knollen zijn stevig en bewaren goed.

Je kunt ze vers eten of op een koele, donkere plek bewaren, net als aardappelen. Ze zijn langer houdbaar als je ze in kratten met droog zand of turf legt. Je kunt ze ook drogen en malen tot meel, of invriezen voor later gebruik.

Als je de plant in de tuin laat staan, komt hij in het voorjaar weer op en kun je later weer oogsten. Zo bouw je een duurzame voorraad op zonder elk jaar opnieuw te planten.

Praktische tips voor je voedselbos

De smaak is een feestje. De knollen smaken zoet en nootachtig, soms vergeleken met zoete aardappel, andere keren met gepofte kastanjes.

Ze zijn rijk aan eiwitten, zetmeel, calcium en ijzer, waardoor ze een voedzame aanvulling zijn op je maaltijd. Je kunt ze op verschillende manieren bereiden: Tip: combineer ze met kruiden uit je voedselbos, zoals salie of tijm, voor een aardse smaakcombinatie. Begin met één of twee planten om te kijken hoe ze groeien op jouw grond.

Koop je knollen bij Vreeken of Baldur Nederland, of bij De Verborgen Tuin voor specifieke rassen. Plant in het voorjaar, na de vorst, op een zonnige plek met goed doorlatende grond. Combineer ze in de schaduwrijke zones met daslook, de koning van de kruidlaag.

Zorg voor steun: een oud hek, een pergola of een sterke bamboestok. Houd rekening met de hoogte; wil je niet te hoog, snoei dan de top regelmatig bij. Gebruik organisch bodemleven zoals compost of wormencompost om de knolvorming te stimuleren. Overweeg ook eens zeekool kweken in het voedselbos voor extra variatie in je eetbare tuin.

Als je de plant in een border zet, combineer hem dan met lage kruiden zoals aardbei of bessen, of voeg een imposante Grote engelwortel toe in de kruidlaag, zodat de kruin ruimte krijgt. Verwar hem niet met de gewone aardappel; de plant is een klimmende vlinderbloemige en vormt knopen aan de wortels, niet op de stengel.

Oogst voor de eerste zware vorst, tenzij je de knollen in de grond wilt laten rusten. Bewaar de knollen koel en droog, en eet ze binnen een paar maanden op voor de beste smaak. Met Apios americana haal je een veelzijdige, productieve plant in je tuin die zowel je ogen als je maag blij maakt. Probeer het eens en ervaar hoe deze klimmende knolgroente je voedselbos verrijkt.