Hoe werk je samen met de gemeente aan publieke voedselbossen?

Je bent enthousiast over voedselbossen en wilt aan de slag in je eigen dorp of buurt. Misschien loop je al een tijdje rond met ideeën voor een stukje groen waar iedereen kan oogsten.

Samenwerken met de gemeente voelt soms als een lastige klus, maar het kan echt. In dit stuk leg ik je stap-voor-stap uit hoe je dat aanpakt, van de eerste brainstorm tot het planten van de eerste appelboom. We doen het samen, zonder ingewikkelde taal, gewoon praktisch.

Samen in je dorp of buurt een voedselbos starten: wij helpen je op weg!

Stel je voor: een stukje gemeentegrond verandert in een levend bos met fruitbomen, noten en eetbare struiken.

Iedereen uit de buurt mag helpen en oogsten. Dat is het idee van een publiek voedselbos.

Je werkt hiervoor samen met de gemeente, want zij beheren de openbare ruimte. Het begint met een goede voorbereiding. Je hebt een idee, maar wat nu? De eerste stap is een oriëntatiefase.

Bedenk wat je precies wilt, waar het moet komen en waarom. Wil je een klein parkje of een lange groenstrook?

Ga je voor appelbomen, peren of liever noten zoals hazelnoten? Schrijf dit op. Dit helpt je later om duidelijk te praten met de gemeente. Je hoeft dit niet alleen te doen.

Vraag ondersteuning aan bij Vereniging Drentse Voedselbossen of Natuur en Milieufederatie Drenthe. Zij hebben ervaring en kunnen je koppelen aan andere enthousiastelingen.

Samen sta je sterker. Veel mensen maken de fout om direct te beginnen met een ontwerp zonder oriëntatiefase.

Informatiebijeenkomst op donderdag 30 mei

Dat leidt tot teleurstelling, want je weet nog niet wat de gemeente toestaat. Neem dus echt de tijd voor deze fase. Plan een paar avonden in om je idee uit te werken.

Op donderdag 30 mei 2024 is er een informatiebijeenkomst in Assen, van 19:00 tot 21:00 uur. Dit is een perfect moment om kennis te maken met andere initiatiefnemers en experts.

Je leert hier de basisprincipes van voedselbossen en hoe je een plan aanpakt.

Zet deze datum alvast in je agenda. Tijdens de bijeenkomst hoor je ook over de training die start in september 2024.

Wil jij met jouw dorp of buurt werk maken van een gezamenlijk voedselbos?

Deze training leert je de fijne kneepjes van permacultuur en voedselbosontwerp. Het is een mooie vervolgstap als je de basics onder de knie hebt. Begin met een kleine groep mensen. Praat met je buren, de sportclub of de plaatselijke vereniging.

Verzamel ideeën en kijk wie er wil helpen. Een voedselbos is een community-project, dus bouw aan een online platform voor je voedselbos; samenwerking is key.

Denk na over de praktische kant. Wie gaat het onderhouden? Hoe regel je water? Wat kost het?

Een groep van 10 mensen kan al een start maken. Verdeel taken: iemand zoekt geld, iemand praat met de gemeente, iemand regelt materiaal.

Nieuw handboek voor gemeenteambtenaren over opzetten buurtvoedselbos

De Brabantse Milieufederatie heeft een handboek ontwikkeld voor gemeenteambtenaren. De provincie Noord-Brabant gaf hiervoor de opdracht.

Liesbeth van Bemmel stelde het handboek samen. Dit is een goudmijn voor jou, want het helpt je om de gemeente te begrijpen.

Je kunt dit handboek gebruiken om te zien wat er mogelijk is. Het handboek legt uit hoe je een voedselbos in de openbare ruimte aanlegt. Het gaat over samenwerking tussen bewoners en de gemeente.

Je leert hoe je een plan indient en welke stappen nodig zijn. Download het of vraag het op bij de milieufederatie.

Beleidskaders voor gemeenteambtenaren

Een voedselbos draagt bij aan SDG's (duurzame ontwikkelingsdoelen): klimaat, natuur, sociale verbinding en mentale gezondheid. Dit maakt je plan sterker voor de gemeente. Benadruk deze voordelen in je gesprekken. Gemeenteambtenaren werken met beleidskaders.

Deze staan in het handboek. Je hoeft ze niet uit je hoofd te leren, maar begrijpen helpt.

Bijvoorbeeld: regels voor bodemkwaliteit, waterbeheer en biodiversiteit. Gebruik het handboek om deze kaders te vertalen naar je eigen plan. Er is speelruimte tussen wat mag en wat kan in de praktijk.

Soms mag iets officieel niet, maar als je een goed verhaal hebt, kan het wel. Bespreek dit met de ambtenaar. Wees creatief, maar blijf binnen de wet.

Stap-voor-stap handleiding: van idee naar actie

Je hebt nu een idee en wat achtergrondinfo. Laten we aan de slag gaan.

Hier is een concrete handleiding. Volg deze stappen en je bent al een eind op weg.

Wat heb je nodig? Een groepje mensen, een idee voor een locatie, pen en papier, en toegang tot het handboek voor gemeenteambtenaren. Ook handig: een schep, watergeefemmer en zaadjes voor proefplanten. Kosten: eerst nihil, later misschien €50-100 voor materiaal.

1. Stap 1: Oriëntatiefase (1-2 weken)
   Verzamel je groep en bespreek wat je wilt. Wil je fruitbomen, struiken of groenten? Kies een locatie, bijvoorbeeld een stukje gemeentegrond bij een speeltuin. Bedenk waarom: voor natuur, samenkomst of educatie? Schrijf het op. Fout die te vermijden is: direct een ontwerp maken zonder deze fase. Doe dit eerst, want het bespaart tijd.
2. Stap 2: Onderzoek de gemeente (1 week)
   Neem contact op met de gemeente. Vraag naar de afdeling groenbeheer of ruimtelijke ordening. Gebruik het handboek om te weten wat ze belangrijk vinden. Plan een gesprek. Tijdsindicatie: 1 uur voor een eerste belletje.
3. Stap 3: Bezoek de informatiebijeenkomst (30 mei 2024)
   Ga naar Assen op 30 mei, 19:00-21:00 uur. Neem je ideeën mee. Praat met anderen en leer van experts. Dit helpt om je plan aan te scherpen. Kosten: meestal gratis, check even.
4. Stap 4: Schrijf een voorstel (2-3 weken)
   Maak een simpel plan: wat, waar, waarom, hoe en wie. Vermeld de SDG-voordelen. Vraag ondersteuning aan bij Vereniging Drentse Voedselbossen. Gebruik het handboek voor beleidskaders. Tijdsindicatie: 5-10 uur.
5. Stap 5: Dien het voorstel in bij de gemeente (1 dag)
   Stuur je plan naar de gemeente. Vraag om een reactie. Wees geduldig, het kan 4-8 weken duren. Follow-up: bel na 2 weken.
6. Stap 6: Start de training in september 2024
   Vanaf september volg je de training over basisprincipes. Dit duurt een aantal weken. Leer over permacultuur, bodem en plantkeuze. Kosten: check de organisatie, vaak €50-150.
7. Stap 7: Planten en onderhouden
   Als je akkoord hebt, begin met planten. Kies bomen zoals appel 'Elstar' of peer 'Conference' (€20-30 per stuk). Zaai groenten tussen de bomen. Onderhoud met de groep, 1x per week. Kosten: €200-500 voor bomen en materialen.

Praktische tips voor samenwerking met de gemeente

Communiceer helder en vaak. Stuur updates naar de ambtenaar en je groep.

Gebruik sociale media of een WhatsApp-groep. Zo blijft iedereen betrokken. Denk aan duurzaam materiaal.

Koop biologische bomen bij een lokale kwekerij, zoals fruitbomen van €25 per stuk. Gebruik compost uit je eigen buurt.

Dit verlaagt kosten en versterkt de community. Vier successen.

Als de eerste boom staat, organiseer een oogstfeestje. Dit motiveert iedereen en trekt nieuwe vrijwilligers.

Verificatie-checklist: ben je klaar?

Gebruik deze checklist om te controleren of je alle stappen hebt genomen.

• Heb je een groep van minimaal 5 mensen? Ja/Nee
• Is je idee uitgewerkt in een oriëntatiefase? Ja/Nee
• Heb je contact opgenomen met Vereniging Drentse Voedselbossen of Natuur en Milieufederatie Drenthe? Ja/Nee
• Heb je het handboek voor gemeenteambtenaren gelezen? Ja/Nee
• Staat de informatiebijeenkomst op 30 mei in je agenda? Ja/Nee
• Heb je een voorstel geschreven en ingediend? Ja/Nee
• Ben je aangemeld voor de training in september? Ja/Nee
• Zijn de eerste bomen of zaden besteld? Ja/Nee

Vink elk item af. Als je alle items kunt afvinken, ben je goed op weg. Twijfel niet om hulp te vragen. Samen met de gemeente en je buurt bouw je aan een prachtig voedselbos. Vergeet ook niet om je zaken rondom aansprakelijkheid en schade goed te regelen. Aan de slag!