Wat je nodig hebt: materialen en voorwaarden
Je hoeft geen dure spullen te kopen. De meeste materialen vind je in je eigen voedselbos of tuin. Een beetje planning en een paar uurtjes werk zijn genoeg.- Een stukje ongestoorde grond van minimaal 1 vierkante meter. Dit wordt je insectenhotel.
- Takken, snoeisel en bladeren uit je eigen fruitbomen en notenbomen. Geen geld aan uitgeven.
- Een oude bakstenen muur of stapeling van stenen. Een hoekje van je schuur werkt ook.
- Een stuk gaas of gaasplaat (maaswijdte 1-2 cm). Bij de bouwmarkt voor €5-€10.
- Een stukje riet, bamboe of oude houten balken. Hergebruik wat je hebt.
- Een emmer water en een schep. Voor het maken van een vijver of plas.
- Een dik boek over insecten in voedselbossen. Bijvoorbeeld "Insecten in de permacultuurtuin" (€20-€25). Handig voor herkenning.
Stap 1: maak schuilplaatsen met takken en bladeren
Insecten zoeken warmte en bescherming. Een rommelhoekje met takken en bladeren is perfect. Dit is de basis van je winterstrategie.- Zoek een hoekje van minimaal 1 meter bij 1 meter. Zet er een rand van stenen of planken omheen.
- Verzamel snoeisel van fruitbomen en notenbomen. Gebruik takken van 5-30 cm lang. Leg ze los op elkaar.
- Meng er bladeren doorheen. Geen fijngemaakte bladeren, maar hele of grove stukken. Minimaal 10 cm laag.
- Laat een klein open stukje vrij. Hier kunnen insecten makkelijk in- en uitkruipen.
Deze stap duurt ongeveer 1 uur. Doe dit in november, als de meeste bomen hun blad hebben verloren.
▶Inhoudsopgave
- Wat je nodig hebt: materialen en voorwaarden
- Stap 1: maak schuilplaatsen met takken en bladeren
- Stap 2: bouw een insectenhotel van gerecycled materiaal
- Stap 3: maak een insectenvijver of plas
- Stap 4: zorg voor winterbloeiers en voedsel
- Stap 5: bescherm je voedselbos tegen vorst en wind
- Verificatie-checklist
Stap 2: bouw een insectenhotel van gerecycled materiaal
Een insectenhotel geeft solitaire bijen en andere insecten een veilige plek. Je kunt er een bouwen voor minder dan €10, als je slim hergebruikt.- Neem een oude bakstenen muur of stapel stenen tot een muur van 1 meter hoog en 50 cm breed.
- Boor gaten van 2-10 mm diameter in oude houten balken. Boor op 2 cm afstand van elkaar.
- Vul de gaten met rietstengels of bamboestokjes. Zorg dat ze strak zitten.
- Bevestig de balken in de muur of tegen een schutting. Zorg dat het droog staat.
- Bedek de bovenkant met een stuk golfplaat of oude dakpan. Minimaal 10 cm overstek.
Duurzaam en effectief. Doe dit in een weekend. Gebruik geen nieuwe materialen, hergebruik wat je hebt.
Veelgemaakte fout: gaten te klein of te groot. Solitaire bijen hebben gaten van 2-10 mm nodig. Te groot is niet nuttig, te klein is onbruikbaar.Stap 3: maak een insectenvijver of plas
Water is essentieel, ook in de winter. Een ondiepe plas geeft insecten de kans om te drinken en te overleven.- Graven een gat van minimaal 1 meter bij 1 meter en 30 cm diep.
- Leg de bodem af met een stuk oude zeil of een laag klei. Zorg dat het water blijft staan.
- Vul met regenwater of slootwater. Geen leidingwater, dat is te koud en bevat chemicaliën.
- Plant er randplanten bij, zoals watermunt of zwanenbloem. Dit geeft beschutting.
Doe dit in het najaar, voor de eerste vorst. Een insectenvijver kost je niets, alleen een uurtje werk.
Veelgemaakte fout: te diep graven. Insecten kunnen niet zwemmen. Houd de randen ondiep en schuin, zodat ze er makkelijk uit kunnen kruipen.Stap 4: zorg voor winterbloeiers en voedsel
Insecten hebben in de winter voedsel nodig. Zorg voor planten die bloeien in koudere maanden. Dit is essentieel voor bestuivers en andere insecten.- Plant winterbloeiers zoals krokussen, sneeuwklokjes en winterjasmijn. Plant ze in september of oktober.
- Laat dode planten staan. Ze bieden schuilplaatsen en voedsel voor larven.
- Zaai groenbemesters zoals bladrammenas of phacelia. Dit houdt de bodem levendig.
- Laat fruit aan de bomen hangen. Appels en peren die vallen, worden voedsel voor insecten.
Kies voor inheemse soorten. Ze zijn beter aangepast aan ons klimaat en trekken de juiste insecten aan. Plant minimaal 3 verschillende soorten winterbloeiers en pas een beschermende mulchlaag toe.
Veelgemaakte fout: te veel snoeien in de winter. Laat takken en bladeren liggen. Ze bieden beschutting en voedsel.Stap 5: bescherm je voedselbos tegen vorst en wind
Beschutting is cruciaal. Een voedselbos met variatie in hoogte en dichtheid geeft insecten de beste overlevingskansen.- Plant hagen en struiken als windbreker. Kies voor meidoorn, wilde roos of hazelaar.
- Maak laagjes in de begroeiing. Van open zand tot dichte struiken. Minimaal 3 lagen.
- Laat dood hout liggen. Een omgevallen boom of dikke tak is een paradijs voor insecten.
- Zorg voor een open plek met zon. Hier kunnen insecten opwarmen op zonnige winterdagen.
Dit is een langetermijnstrategie. Begin nu en je zult volgend jaar al resultaat zien. Ontdek hoe je een winter-oogst creëert in je voedselbos, dat zo steeds vitaler en diverser wordt.
Veelgemaakte fout: te veel maaien of schoffelen. Laat de bodem met rust. Een beetje rommel is goed voor het leven.Verificatie-checklist
Gebruik deze checklist om te controleren of je voedselbos klaar is voor de winter. Vink elk item af als het is gedaan.- Een rommelhoekje met takken en bladeren is aangelegd (minimaal 1 m²).
- Een insectenhotel is gebouwd van gerecycled materiaal.
- Een ondiepe plas of vijver is gemaakt (1 m x 1 m, 30 cm diep).
- Minimaal 3 soorten winterbloeiers zijn geplant.
- Windbrekers en hagen zijn geplant rondom het voedselbos.
- Dood hout en bladeren blijven liggen op minimaal 3 plekken.
- Geen pesticiden of chemicaliën gebruikt in het afgelopen jaar.
Als je deze checklist kunt afvinken, heb je een insectenvriendelijk voedselbos. Terwijl je je voorbereidt op het voedselbos in de winter, zorg je dat insecten overleven en jij volgend jaar meer fruit oogst met minder plagen.
Dat is permacultuur op zijn best.