Stel je voor: je loopt in januari door de kou, maar in je hand heb je een boom die straks je eigen voedselbos gaat vullen. Je koopt hem zonder kluit, gewoon met kale wortels.
▶Inhoudsopgave
Dat klinkt misschien raar, maar het is één van de slimste manieren om een voedselbos te starten zonder de hoofdprijs te betalen. Blote wortel bomen zijn in de winter de stille kracht achter veel succesvolle permacultuur projecten. Ze zijn goedkoper, wortelen vaak zelfs beter, en je kunt ze makkelijk zelf planten. Laten we eens kijken hoe dit werkt en waarom het perfect past bij jouw droom van een natuurlijke tuin.
Wat zijn blote wortel bomen eigenlijk?
Een blote wortel boom is simpelweg een boom die zonder pot of kluit wordt verkocht.
In de winter, als de boom in rust is, wordt hij uit de grond gehaald. De wortels zijn dan kaal, zonder aarde eromheen. Dit is de meest natuurlijke manier om bomen te verplanten. Het voelt een beetje ruw, maar voor de boom is het in deze periode heel normaal.
Hij is namelijk niet actief, dus hij merkt er weinig van. Je kunt ze online bestellen of kopen bij gespecialiseerde kwekerijen die zich richten op voedselbossen en permacultuur.
Waarom is dit belangrijk voor jou? Omdat het je enorm veel geld bespaart.
Een boom in een pot van 5 liter kan makkelijk €15 tot €25 kosten. Een blote wortel boom van dezelfde soort, maar dan in de winter, kost vaak maar €5 tot €10. Je betaalt niet voor de pot, het water en de extra groei.
Je betaalt alleen voor de boom zelf. Dit maakt het starten van een voedselbos toegankelijker.
Je kunt voor dezelfde prijs drie keer zoveel bomen planten. Dat is pas slim inkopen.
Waarom winter de beste tijd is
De winter is rusttijd voor bomen. Ze hebben hun blad verloren en stoppen al hun energie in de wortels.
Als je een boom in deze periode plant, kan hij zich volledig richten op het maken van nieuwe wortels.
Er is geen blad dat water verliest en geen vruchten die energie slurpen. De boom kan wennen aan zijn nieuwe plek zonder stress. Dit geeft hem een enorme voorsprong voor de lente.
Je zult zien dat hij in het voorjaar sneller uitloopt dan een boom die in de zomer is geplant. Daarnaast is de bodem in de winter vaak vochtiger.
Er is minder verdamping en de boom kan direct drinken. Voor een voedselbos is dit cruciaal. Je wilt bomen die diep wortelen en droogte aankunnen. Met een blote wortel boom in de winter geef je ze de beste start.
Denk aan appelbomen, peren, hazelaars of wilde kers. Ze allemaal planten in dezelfde periode zorgt voor een gelijke groei.
Zo bouw je een harmonieus systeem op, precies zoals permacultuur bedoeld is.
Een blote wortel boom in de winter planten is als een marathon lopen met een goede warming-up. Je begint sterker.
Hoe kies en plant je ze slim?
Begin met het kiezen van de juiste soorten voor jouw voedselbos. Kies voor inheemse en robuuste rassen die passen bij jouw grond en klimaat. Denk aan 'Grenadier' appel of 'Conference' peer voor fruit.
Voor noten kies je hazelaar of walnoot. Voor de ondergroei kun je denken aan lijsterbes of meidoorn.
Deze bomen koop je als blote wortel bij kwekerijen die gespecialiseerd zijn in permacultuur. Ze leveren vaak jonge boompjes van 1 tot 2 jaar oud.
Deze zijn perfect om te starten. Het planten zelf is eenvoudig. Graaf een gat dat breed genoeg is voor de wortels.
Zorg dat de wortels niet omkrullen; dat remt de groei. Druk de grond stevig aan rondom de boom.
Geef direct water, ook als het vriest. Water bevriest niet direct in de grond en de boom kan het opnemen. Plant op een zonnige plek, maar bescherm jonge bomen tegen harde wind. Gebruik eventueel een paal als steun.
Voor een voedselbos is het slim om meerdere lagen te planten: hoge bomen, lage struiken en bodembedekkers. Blote wortel bomen zijn hier perfect voor omdat ze goedkoop zijn in grotere aantallen, zeker als je ook kijkt naar slimme oplossingen voor de omheining van je bos.
Prijzen variëren per soort en grootte. Een blote wortel fruitboom van 125-150 cm hoog kost tussen de €5 en €10.
Een hazelaar van 100-125 cm kost ongeveer €4 tot €7. Grotere bomen, bijvoorbeeld een walnoot van 175-200 cm, kunnen €15 tot €20 kosten. Koop je een mix voor een voedselbos, bijvoorbeeld 10 bomen, dan ben je vaak minder dan €100 kwijt.
Dat is onmogelijk met potgekweekte bomen. Let op: bestel op tijd, want in december en januari is de vraag hoog.
Voordelen voor je voedselbos en portemonnee
De financiële voordelen zijn duidelijk, maar de ecologische voordelen zijn misschien nog wel mooier. Blote wortel bomen zijn lichter en makkelijker te transporteren.
Er is minder plastic nodig en minder CO2-uitstoot. Dit past perfect bij de filosofie van voedselbossen: werken met de natuur, niet ertegen. Je bent ook minder afhankelijk van grote tuincentra.
Je kunt rechtstreeks bij kwekers kopen die weten wat permacultuur is. Zij geven vaak advies over rassen die passen bij jouw bodem.
Een ander voordeel is de wortelgroei. Omdat de boom zonder pot wordt geleverd, groeien de wortels direct de grond in. Er is geen sprake van 'kluitvorming' die de groei beperkt. Dit zorgt voor een sterkere, diepere worteling.
In een voedselbos is dat essentieel. Bomen met diepe wortels halen water en voedingsstoffen op uit de bodem zonder dat jij hoeft te irrigeren.
Ze worden vanzelf sterker en ondersteunen de biodiversiteit. Je bouwt een systeem dat zichzelf in stand houdt.
- Snellere wortelgroei door direct contact met bodem.
- Minder kosten, dus meer bomen voor je budget.
- Milieuvriendelijker door minder plastic en transport.
- Past perfect bij de rustfase van de boom in winter.
- Keuze uit een breed aanbod bij gespecialiseerde kwekerijen.
Praktische tips voor succes
Zorg dat je investeert in kwalitatief hoogwaardig plantgoed en plant je bomen direct na levering. Ze kunnen een paar dagen wachten, maar liever niet langer.
Bewaar ze op een koele, vorstvrije plek. Je kunt de wortels ook inwikkelen in vochtige kranten als je ze even moet bewaren.
Begin met het graven van gaten voordat de bomen arriveren. Zo ben je direct klaar. Meet de afstanden tussen bomen: voor fruitbomen minimaal 4 tot 5 meter uit elkaar, voor hazelaars 2 tot 3 meter.
Voeg bij het planten geen kunstmest toe. Blote wortel bomen zijn gewend aan natuurlijke grond. Gebruik liever compost of bladaarde uit je eigen tuin. Dit stimuleert het bodemleven en sluit aan bij permacultuur principes.
Geef na het planten water, ook als het vriest. Herinner je dat de boom in rust is, maar hij heeft wel vocht nodig.
Dek de grond af met mulch, bijvoorbeeld blad of houtsnippers, om de wortels te beschermen tegen vorst. Plan je aankoop.
Bestel bij kwekerijen die garantie geven op levendigheid. Vraag naar rassen die passen bij jouw voedselbos. Denk aan combinaties van fruit- en notenbomen met eetbare struiken.
Koop je voor het eerst? Begin met een mix van 5 tot 10 bomen.
Dat is overzichtelijk en betaalbaar. Zorg dat je weet hoe je ze snoeit. Een lichte snoei in het eerste jaar helpt de boom sterker te worden.
Vraag advies bij de kwekerij of kijk op sites over permacultuur. Met blote wortel bomen in de winter leg je de basis voor een rijk en natuurlijk voedselbos.
Je bespaart geld door samen in te kopen met andere voedselboseigenaren, je werkt duurzaam en je geniet straks van je eigen oogst.
Dus pak je schep en ga naar buiten. De winter is de beste tijd om te beginnen.