De rol van de egel bij het bestrijden van slakken

Een egel in je tuin is een feestje, zeker als je last hebt van slakken die je fruitbomen en vaste planten onder vuur nemen.

Deze kleine stekelige vriend is een natuurlijke slakkenjager en een waardevolle bondgenoot in een permacultuur of voedselbos. In plaats van chemicaliën te gebruiken die het bodemleven vernietigen, kun je een egel lokken die ’s nachts hard aan het werk gaat. Dit is hoe je hem helpt en hoe hij jou helpt.

Trek egels aan die slakken en larven voor je bestrijden

Wil je slakken op een natuurlijke manier bestrijden zonder gif? Dan is een egel je beste vriend.

Egels zijn nachtdieren en zoeken ’s nachts naar voedsel. Ze zijn dol op slakken, maar ook op wormen en larven die wortelknagers zoals de emelkever bestrijden. Door je tuin egelvriendelijk in te richten, zorg je ervoor dat deze jager zijn territorium bij jou vestigt.

Een volwassen egel eet in één nacht tientallen slakken en insecten. In een voedselbos of permacultuurtuin is dat een flinke bijdrage aan de ecologische balans.

Je bespaart jezelf urenlang slakken rapen en je tuin blijft gezond. Het is een win-winsituatie: de egel krijgt voedsel en jij krijgt meer oogst.

Wat eet een egel eigenlijk?

Hoewel een egel slakken lust, is het geen slakken-specialist. Zijn voorkeur gaat uit naar wormen, larven en andere insecten.

Slakken staan op het menu als er niets anders is. Dit is goed om te weten, want het betekent dat een egel alleen blijft als er voldoende ander voedsel is. In een gezond voedselbos met veel bodemleven is dat het geval.

Egels eten slakken alleen als er niets anders is; hun voorkeur gaat uit naar wormen, larven en andere insecten.

Geef een egel daarom nooit brood of melk. Dat veroorzaakt diarree en is slecht voor hun gezondheid.

Wil je ze extra verwennen? Dan kun je een bakje met katten- of hondenvoer neerzetten, zonder sauzen of kruiden. Dit is een goede aanvulling, vooral in het voorjaar als ze wakker worden uit hun winterslaap.

Waarom egels het zo moeilijk hebben

De egelpopulatie staat onder druk. Versnippering van leefgebied door tuinhekken, drukke wegen en chemische bestrijdingsmiddelen maken het leven voor egels zwaar.

In Nederland vangen opvangen zoals die in Roosendaal jaarlijks honderden egels op. In 2024 zijn al 400 egels binnengekomen, evenveel als in heel 2023. Dit toont aan dat de nood hoog is. Slakkenkorrels op basis van metaldehyde zijn dodelijk voor egels.

Als een egel een vergiftigde slak eet, gaat hij zelf ook dood. Ook ecokorrels op basis van ijzer zijn schadelijk.

Daarnaast heeft een egel een groot territorium nodig, soms wel een kilometer doorsnede.

Door tuinen af te schermen met schuttingen zonder openingen, beperk je hun bewegingsvrijheid.

Zo maak je je tuin aantrekkelijk voor egels

Wil je een egel lokken? Dan moet je tuin aantrekkelijk zijn.

• Maak een opening van 10-12 cm in schutting of heg voor egeltoegang.
• Leg stapels bladeren, takken en hout neer voor beschutte slaapplaatsen.
• Zorg voor een vijver met een schuine kant, zodat egels er makkelijk uitkomen.
• Plant bodembedekkers en laagstammige bomen voor schaduw en vocht.
• Vermijd chemicaliën en werk met natuurlijke bestrijding.

Zorg voor beschutting, voedsel en veiligheid. In een voedselbos of permacultuurtuin zijn deze elementen vaak al aanwezig, maar je kunt ze versterken door bijvoorbeeld rijke drachtplanten voor bijen aan te planten.

Een egel voelt zich snel thuis als er voldoende schuilplaatsen zijn. Een stapel takken of bladeren in een hoek van de tuin is ideaal. Zorg dat de stapel los en luchtig is, zodat de egel er gemakkelijk in kan kruipen. In een permacultuurtuin kun je dit combineren met composthopen of houtstapels voor schimmels en insecten.

Wat je beter niet kunt doen

Er zijn een paar dingen die je absoluut moet vermijden als je egels in je tuin wilt.

Slakkenkorrels strooien is de grootste fout. Ze zijn dodelijk voor egels en vernietigen ook het bodemleven. Gebruik liever natuurlijke methoden zoals het verzamelen van slakken ’s avonds of het plaatsen van valletjes met bier. Geef egels geen brood of melk.

Dit veroorzaakt diarree en leidt tot uitdroging. Ook het uitzetten van een egel zonder overleg met een opvang is af te raden.

Vraag eerst een egelopvang of je tuin geschikt is. Een opvang kan je helpen met advies en soms zelfs met het uitzetten van een geredde egel.

Egels en het seizoen

Egels zijn actief van maart tot oktober. In de winter verblijven ze in hun nest en vallen in winterslaap.

In het voorjaar worden ze wakker en zoeken ze voedsel om aan te sterken. Dit is het moment om je tuin egelvrij te maken. Zorg dat er voldoende voedsel is en dat de openingen in je schutting vrij zijn.

In de zomer en herfst zijn egels druk bezig met eten om vet op te bouwen voor de winter. Dit is ook het moment dat slakken vaak een plaag vormen.

Een egel helpt dan enorm. In een voedselbos met fruitbomen en vaste planten is de egel, net als de mol als nuttige bodembewoner, een onmisbare schakel in de natuurlijke bestrijding.

Wat als slakken al een probleem zijn?

Als slakken al een plaag vormen, is het belangrijk om snel te handelen.

Verzamel slakken ’s avonds of ’s nachts met een zaklamp. Plaats valletjes met bier of biologische slakkenkorrels op basis van ferrorthophos, maar wees voorzichtig met de dosering. Zorg dat egels niet in contact komen met deze middelen.

Combineer dit met het aantrekken van egels. Zorg voor beschutting en voedsel.

Als je tuin aantrekkelijk is, zal de egel zich snel vestigen. In een permacultuurtuin met diverse planten en bomen is de kans op slakkenplagen kleiner, omdat de ecologische balans beter is.

Onderdeel van een groter geheel

De egel is slechts een onderdeel van een gezond ecosysteem. In een voedselbos of permacultuurtuin werken veel dieren en planten samen.

Vogels die je in het bos hoort, kikkers, spinnen en egels jagen op slakken en insecten. Door diversiteit te creëren, versterk je deze natuurlijke bestrijding. Stichting DierenLot ondersteunt opvangen zoals die in Roosendaal met units waar egels terechtkunnen.

Deze opvangen zetten egels terug in egelvriendelijke tuinen. Door zelf je tuin aan te passen, draag je bij aan de bescherming van deze diersoort.

Met déze 6 tips lok je de beestjes naar jouw tuin

1. Gebruik geen slakkengif

Slakkengif is dodelijk voor egels en andere dieren. Kies voor natuurlijke methoden zoals handmatig rapen of valletjes met bier.

2. Maak een ingang naar je tuin

Dit beschermt je tuin en de egels. Een opening van 10-12 cm in schutting of heg is voldoende voor een egel. Zorg dat deze opening vrij is van obstakels en dat de egel veilig naar binnen kan.

3. Leg een stapeltje bladeren en takken neer

Een stapel bladeren en takken biedt beschutting en slaapplaatsen. Zorg dat de stapel los en luchtig is, zodat de egel er makkelijk in kan kruipen.

4. Zorg voor water

Een vijver of ondiep water met een schuine kant is essentieel. Egels kunnen niet goed zwemmen en hebben een uitweg nodig.

5. Voeg natuurlijke voedselbronnen toe

Plaats een paar stenen of takken in het water om te helpen. Plant bodembedekkers, kruiden en laagstammige bomen in je voedselbos. Dit trekt insecten en wormen aan, wat weer voedsel is voor egels. Vermijd monoculturen. Vraag een opvang of je tuin geschikt is voordat je een egel uitzet.

6. Overleg met een egelopvang

Ze kunnen je helpen met advies en soms met het uitzetten van een geredde egel. Dit vergroot de kans op succes.

Met deze tips creëer je een tuin waar egels zich thuis voelen en slakken onder controle blijven. Een egel is een waardevolle bondgenoot in een natuurlijke tuin. Door hem te helpen, help je jezelf en de natuur.