De invloed van ontbossing op de waterhuishouding (en waarom wij herbebossen)

Stel je voor: je staat midden in een voedselbos. Je voelt de vochtige lucht, ruikt de aarde en hoort het ritselen van bladeren.

Dit is meer dan alleen een mooi stukje natuur; het is een levend watersysteem.

Helaas verdwijnt er iedere twee seconden een voetbalveld aan bos. Dat voelt ver weg, maar het raakt ons allemaal, ook hier in Nederland. Laten we samen ontdekken hoe ontbossing de waterhuishouding ontregelt en waarom herbebossing – slim aangepakt – de oplossing is.

De impact van ontbossing én bebossing op watervoorraad: ‘Kan duizenden kilometers verder effect heeft’

Je bomen in je voedselbos zijn de pompen van de aarde. Ze zuigen water op uit de bodem en geven het langzaam terug aan de lucht.

Dit proces, verdamping, zorgt voor regenwolken. Als je een bos kapt, stop je deze natuurlijke pomp. Het gevolg? Droogte in de regio, maar ook elders.

Wist je dat de impact veel verder reikt dan je denkt? Volgens onderzoek van Scientias.nl kan bebossing water duizenden kilometers verder beïnvloeden.

“Bossen zijn de longen van de aarde, maar ook de waterreservoirs. Kap ze niet, ze zijn onze verzekering tegen klimaatrampen.”

Het belang van onze bossen

Een bos in de Amazone bepaalt mede of het in Nederland regent. Door ontbossing verandert de stroming van vochtige lucht, wat leidt tot extreme droogte of juist overstromingen op plekken waar je het niet verwacht. Een fout die veel projecten maken, is alleen kijken naar lokale neerslag.

Ze planten bomen zonder rekening te houden met de bredere waterkringloop. In een voedselbos permacultuur denken we anders: we werken met de natuur mee, niet ertegen.

We zorgen dat water langer in de bodem blijft en langzaam afvloeit.

Waarom verdwijnen bossen zo snel?

Bossen regelen niet alleen de regenval; ze houden de bodem vochtig. In een voedselbos zorgen dikke lagen bladafval (mulch) ervoor dat de zon de aarde niet uitdroogt. Dit is cruciaal voor fruitbomen zoals peren, appels en noten. Zonder deze bescherming en door de invloed van verharding rondom je voedselbos verdampt het bodemwater veel sneller.

De Cerrado in Brazilië is hier een pijnlijk voorbeeld van. Dit gebied, ter grootte van 18 miljoen hectare, wordt massaal gekapt voor sojateelt.

Nederland importeert veel van deze soja voor veevoer. Door deze monocultuur verdwijnt de natuurlijke waterbuffer, wat leidt tot extreme droogte in een gebied dat ooit rijk was aan water. Als we bossen verliezen, verliezen we onze natuurlijke sponzen.

In plaats van water vast te houden, stroomt het direct weg, wat overstromingen veroorzaakt. In een permacultuur systeem bootsen we deze sponswerking na met slimme wateropvang, zoals vijvers en greppels.

Wat kan jij doen tegen ontbossing?

De reden is simpel en triest: geld en ruimte. Wereldwijd wordt één op de drie gekapte bomen verwerkt tot pulp voor papier. Denk aan al die wegwerpartikelen, zoals meeneembekers en printpapier.

Maar de grootste boosdoener is landbouw. In de Amazone en de Cerrado worden bossen gekapt voor vee en sojateelt.

• Verminder wegwerpartikelen: Kies voor herbruikbare bekers en papierarm werken. Dit vermindert de vraag naar pulp.
• Eet lokaal en plantaardig: Minder vlees betekent minder vraag naar soja uit de Cerrado. Kweek je eigen fruit en noten in een voedselbos.
• Steun slimme herbebossing: Plant bomen, maar doe het goed. Grote monocultuur-projecten kunnen de waterbeschikbaarheid verslechteren door extra bodemwaterverbruik. Kies voor diverse, inheemse soorten.

Dit gebeurt vaak illegaal. Schattingen laten zien dat in 2030 wel 80% van de wereldwijde ontbossing plaatsvindt in slechts 11 gebieden. Dit is een gerichte aanval op onze ecosystemen.

Ook hier in Nederland dragen we bij. Ons consumptiepatroon drijft deze ontbossing aan.

We kopen vlees dat gevoerd is met soja uit gekapte gebieden. Het is een directe lijn van onze supermarkt naar de kap van een bos.

Je hoeft niet meteen een bos te kopen om impact te maken. Kleine veranderingen in je dagelijks leven tellen enorm op. Begin bij je eigen voedselbos of tuin. Wil je echt impact?

Updates over onze projecten

Investeer in een voedselbos. Een stuk grond van 500 vierkante meter vol met bomen, struiken en kruiden helpt je om de jaarlijkse waterbehoefte van je voedselbos beter te begrijpen en vast te houden.

De kosten voor aanleg liggen rond de €500 tot €1000 voor plantmateriaal en materialen voor wateropvang, afhankelijk van de grootte. Gebruik big data en satellietbeelden niet alleen voor de grote jongens. Lokale projecten kunnen via apps zien waar water vastgehouden wordt.

Dit helpt bij het ontwerpen van een systeem dat water efficiënt gebruikt, zonder de bodem uit te putten. Ons team werkt momenteel aan een voedselbosproject in Nederland waar we wateropvang combineren met fruitteelt en eetbare waterplanten voor je vijver.

We gebruiken permacultuur principes om de bodem te verbeteren en water vast te houden. Binnenkort delen we meer over de resultaten van onze eerste oogst en hoe we de waterhuishouding hebben geoptimaliseerd. Volg onze voortgang voor praktische tips over het aanleggen van je eigen waterbewuste voedselbos. Samen maken we de aarde weer een stukje groener en vochtiger.