Stel je voor: je loopt door je voedselbos en ziet een boom die met kop en schouders boven de rest uitsteekt.
▶Inhoudsopgave
Grote, donkergroene bladeren, een rechte stam en in de herfst hangen er dikke, groene vruchten aan. Dit is de boomhazelaar, Corylus colurna.
Geen struik die je kent van de bosrand, maar een echte boom die een verhaal vertelt. Hij is de kroonlaag in je permacultuurontwerp, de gouden rand aan je eetbare landschap.
Wat is een boomhazelaar precies?
De boomhazelaar is een hazelaar die de hoogte in gaat. In plaats van te blijven struiken, groeit hij uit tot een forse boom van 10 tot 15 meter hoog.
Zijn bladeren zijn groot en hartvormig, en in de herfst kleuren ze prachtig geel. Maar het echte cadeau zit onder de grond en in de kruinen: hazelnoten. Grote, smaakvolle noten die je oogst zonder dat je hoeft te bukken.
Deze boom is een vaste gast in Europese bossen, maar hij voelt zich ook thuis in jouw voedselbos. Hij groeit redelijk snel, is sterk en heeft weinig eisen.
Een ideale kandidaat voor de bovenste laag in je permacultuurontwerp. Hij geeft schaduw, beschutting en voedsel.
Alles wat je nodig hebt in één boom.
Waarom is deze boom onmisbaar in je voedselbos?
In een voedselbos werk je in lagen. De kroonlaag is de hoogste laag, en die is essentieel.
De boomhazelaar vult deze laag perfect. Hij groeit niet te snel, maar wel gestaag.
Zijn kruin wordt breed en luchtig, waardoor hij zonlicht doorlaat naar de lagen eronder. Dat is handig, want je wilt geen donkere woestijn onder je bomen. De noten die hij draagt zijn een waardevolle oogst.
Een volwassen boom kan wel 10 tot 20 kilo noten per jaar geven. Dat is genoeg voor je eigen keuken en nog wat om te delen. De noten zijn rijk aan oliën en eiwitten, perfect voor je zelfvoorzienende dieet. Bovendien zijn ze lang houdbaar, dus je kunt ze rustig bewaren.
De boomhazelaar trekt ook nuttige insecten en vogels aan. Zijn bloemen (de katjes) komen vroeg in het jaar uit, een bron van stuifmeel voor bijen.
Zijn noten zijn voedsel voor eekhoorns en vogels. Zo draagt hij bij aan de biodiversiteit van je voedselbos. Een echte teamplayer dus.
Hoe werkt de boomhazelaar in je permacultuurontwerp?
De boomhazelaar is een pionier, net als de tamme kastanje als boom voor de eeuwigheid. Hij groeit goed op matig tot rijke grond en kan tegen een beetje schaduw.
Plant hem op een plek waar je ruimte hebt voor zijn kruin. Een afstand van 8 tot 10 meter tot andere bomen is ideaal, vergelijkbaar met de Japanse notenboom en zijn standplaats. Zo blijft er licht en lucht voor iedereen. Zijn wortelsysteem is oppervlakkig maar breed.
Het helpt bij het vasthouden van water en voorkomt erosie. Combineer hem met onderbeplanting als aardbei, bessen of kruiden.
De schaduw van de boomhazelaar is mild, dus je onderbeplanting doet het nog steeds goed.
Probeer eens met look of salie onder de boom. De boomhazelaar is ook een goede buur voor andere bomen. Hij deelt voedingsstoffen via zijn mycorrhiza-netwerk.
Dat is een schimmelsysteem onder de grond dat voedingsstoffen uitwisselt tussen bomen. Zo helpen ze elkaar groeien. Een perfect voorbeeld van permacultuur in actie.
Prijzen en waar te kopen
Je kunt boomhazelaars kopen bij gespecialiseerde kwekerijen. Een jonge boom van 1 tot 1,5 meter hoog kost tussen de €25 en €40.
Grotere exemplaren van 2 tot 3 meter zijn er vanaf €50 tot €70.
Kwekerijen zoals 'De Voedselboskwekerij' of 'Permacultuur Kwekerij De Houtwal' hebben ze vaak op voorraad. Let bij aankoop op de kluit. Een boom met een gesloten kluit (in een pot) heeft meer overlevingskans dan een boom met blote wortels.
Koop bij voorkeur in het voor- of najaar, dan plant je ze meteen uit. Vraag altijd naar de herkomst. Biologisch gekweekte bomen zijn sterker en beter voor je bodem. Wil je meerdere bomen planten?
Overweeg een mix van rassen. Er zijn verschillende variëteiten van Corylus colurna, zoals 'Contorta' met gedraaide takken of 'Purpurea' met paarse bladeren.
Deze kosten vaak €10 tot €15 meer. Ze geven je voedselbos extra visuele charme.
Praktische tips voor je boomhazelaar
- Plant op de juiste plek: Kies een zonnige tot halfschaduw plek. Zorg dat de bodem goed waterdoorlatend is. Vermijd natte grond, dat veroorzaakt wortelrot.
- Geef water in het eerste jaar: Jonge bomen hebben regelmatig water nodig, vooral in droge zomers. Geef 1 tot 2 keer per week een emmer water.
- Bemest met compost: Doe elk voorjaar een laag compost rond de stam. Geen chemicaliën, dat is slecht voor je bodemleven.
- Oogst op tijd: Noten vallen vanzelf af in de herfst. Verzamel ze dagelijks om te voorkomen dat dieren ze opeten. Droog ze daarna op een koele, droge plek.
- Knip voor vorm: Boomhazelaars hebben weinig snoei nodig. Verwijder alleen dode of beschadigde takken. Doe dit in de winter, als de boom in rust is.
Met deze tips groeit je boomhazelaar uit tot een pronkstuk in je voedselbos. Geniet van de schaduw, de oogst en de levendigheid die hij brengt. Combineer hem eens met de veelzijdige Valse Christusdoorn, een boom die je elke dag weer verrast.